1001 Hatim Geleneği ve Pir Ali Baba

[Erzurum]

Erzurum'da Binbir Hatim Programına Vesile Olan Pir Ali Baba Kimdir?

Pir Ali Baba'nın yaşadığı dönem Yavuz Sultan Selim ve oğlu Kanuni Sultan Süleyman'ın Osmanlı padişahı olduğu yıllardır. Bu dönem Osmanlı Devletinin yükselme ve gelişme yıllarıdır. Bu yıllar aynı zamanda ilim, sanat ve edebiyat alanında büyük gelişmeler olduğu ve günümüze kadar gelen kalıcı eserlerin meydana geldiği yıllardır.
Bu ortamda yetişen Pir Ali Baba, âlim, fazıl, zahit bir mübarek zat olup o devrin büyük zenginlerindendir. Düzcü köyünde mutasarrıflık yapan Ali Baba kendisine rüyasında ilham edilmesi ile 'Eğer her yıl binbir hatim okursanız Allahü Teala bu memleketi hususiyetle zelzeleden korur' demiştir.
Maliki bulunduğu 8 köyden 4'nün gelirini tamamen (meşayih ve ulemadan olan evlatları nezaretinde) Erzurum'da yılda bir defa okunmasını ihdas ettiği, 'Bin Bir Hatim' okunmasına vakf etmiş ve bu hatimler o günden sonra Erzurum'da sürekli okutularak, Birinci Cihan Harbi yıllarına kadar devam etmiştir.
O yıllarda meydana gelen bazı aksamalarla okutulamayan binbir hatimler, bir süre sonra Erzurum Müftüsü Hacı Muhammed Sadık Solakzâde ve o zamanın Erzurum milletvekillerinden Mühirzâde Asım Efendi ile Zihni Bey'ler tarafından yeniden okutulmasının temini için Mustafa Kemal Paşa'dan izin istihsal ettirerek Binbir hatimler yeniden başlayıp devam etmiş ve günümüze kadar gelmiştir.
Pir Ali Baba'nın mezarı merkeze bağlı Tepe köy ile (Düzcü) Tuzcu köyleri arasında Erzurum ovasına nazır kendi adını taşıyan Pir Ali Baba tepesi üzerinde de bulunmaktadır. Ayrıca bu köyün yirmi dakika kuzey batısında bir tepe üzerinde Ahi Yusuf zaviyesi bulunmaktadır fakat bu mezarın kitabesi yoktur.


Kaynak; Abideleri bir Kitabeleri ile Erzurum Tarihi - Abdurrahman Şerif Beygu