Kimler Hipnoza Daha Yatkındır?
İnsanlar hipnoza yatkınlıklarında büyük farklılıklar gösterirler.Eğer bir kitap ya da bir filme kolayca kendinizi kaptırıyorsanız, siz muhtemelen hipnoza aşırı yatkınsınız demektir. Bir deneğin hipnotik bir transa ne kadar derin bir şekilde girdiği, Hilgard’ın Stanford Yatkınlık Ölçeği yoluyla daha net bir şekilde ölçülmektedir. Sınanan deneklerin %10 kadarı, hipnoza hemen hemen hiç tepki göstermemektedir. Diğer uçta ise, yaklaşık %25’lik bir kesim anestezi gibi etkileri de kapsayan derin hipnoz altına girmektedir. Ama deneklerin sadece yaklaşık %5-10’u varsanılar gibi en dramatik etkileri yaşamaktadır. Hipnotik yatkınlık, kısmen öğrenilmiş, kısmen de kalıtımsal olarak görülmektedir. Zengin hayal gücüne sahip olan ve çocuklarını hayali oyunlara özendiren ana babalarla büyümenin, hipnotik yatkınlığa katkıda bulunduğu izlenimi uyanmaktadır. Ama şiddetle cezalandırılan ana babalarla büyümek de benzeri bir etkiye sahiptir; çünkü, belki de böyle bir çocukluk insanları otoriteden gelen ve hipnozcunun telkinlerini de içeren yönergelere oldukça itaatkar yapmaktadır. Hipnotik yatkınlığa genetik olarak hazırlıklı olma söz konusu olduğunda, bazı kanıtlar özdeş ikizlerin hipnotik telkinleri kabul etmek açısından özdeş olmayan ikizlerden daha fazla benzer olduklarına işaret etmektedir. Yatkınlık yaşa göre de değişmektedir. Genel olarak, çocuklar hipnotik telkinlere yetişkinlerden daha yatkındırlar. Son olarak, bilimciler hipnotik davranışın hipnozun gerçekleştirildiği ortam ve hipnozcu tarafından kullanılan kelimelerin tam olarak ne olduğu gibi faktörleri de içeren bağlamsal ipuçlarından büyük ölçüde etkilendiğini de göstermişlerdir.
|
