Oturarak Namaz Kılmak
 

Selamünaleyküm hayırlı cumalar

Müminlerin annesi Hz. Âişe (r.a) hadisi şerifte şöyle buyurmuş

Allah Resûlü (s.a.s.) rahatsızken evinde namaz kıldı. Namazını oturarak edâ etti. İnsanlar ise arkasında ayakta kıldılar. Onlara "Oturun." dive isaret etti. Namazını bitirince buyurdu ki: "Imam, uyulsun diye vardır. Onun için, imam rükûa eğildiğinde rükûa eğilin. Rükûdan başını kaldırdığında siz rükûdan basınızı kaldırın. Oturarak namaz kıldıặında siz de oturarak namaz kilin.'

Bu hadisi Şerif Buharide ve Müslim de geçen bir hadisi Şerif.

Bu hadise göre bir camide imam oturarak namaz kıldırsa cemaat de oturarak kılmak zorunda. Bu hadisi bilmeyenler ayakta kılarsa bir sakınca var mı? Ve imam namazdan önce uyarmak zorunda mı?

oturarak namaz kıldıran imam var mı?
usule göre oturarak namaz kıldıran hic kimse imamlık yapmaz, namazın adabı erkanına göre

İllaki bir camide değil hocam. Bir mecliste olur baska bir yerde olur. Bu hadis doğrultusunda sormak istedim. Buharide ve Muslim de geçen bir hadis

şunuda söylemekte fayda var namazda imama ittiba şarttır

bende illaki camide demedim her nerede toplu namaz kılınıyor yada her nerede emast olunuyorsa, hic bir zaman ir imamın oturarak namaz kıldırdığı ben duymadım görmedim

Hadiste Peygamber Efendimiz (s.a.s.) rahatsızlığı sebebiyle oturarak namaz kıldırıyor ve cemaatin de oturmasını işaret ediyor. Buradan hareketle, imam oturarak namaz kıldırdığında cemaatin de mutlaka oturması gerektiği düşünülebilir. Ancak konuya diğer rivayetlerle ve mezheplerin görüşleriyle birlikte bakmak gerekiyor.
Hanefi mezhebine göre imam hastalığı sebebiyle oturarak namaz kıldırıyorsa, cemaat ayakta namaz kılabilir ve namazları geçerlidir. Çünkü bu konuda Peygamber Efendimizin (s.a.s.) oturarak namaz kıldırdığı, arkasındaki sahabilerin ise ayakta namaz kıldığına dair rivayetler de bulunmaktadır.
Bu itibarla , mezkur hadisi bilmeyen bir kişinin imam otururken ayakta namaz kılması nedeniyle namazının geçersiz olduğunu söylemek doğru olmaz. İmamın namazdan önce cemaati bilgilendirmesi elbette faydalıdır; ancak Hanefi mezhebine göre bunu mutlaka yapması gerektiği söylenemez.
Kısacası, hadisleri birbirinden bağımsız değerlendirmek yerine hepsini birlikte ele almak gerekir. Allah en doğrusunu bilir.

İbn Hibban’ın rivayetinden anlaşıldığına göre; hadiste anlatılan olay, hicretin 5. yılında olmuştur. Çeşitli rivayetlerin ifadesinden anlaşıldığına göre; Resulullah (s.a.v) attan düşerek bir hurma kütüğüne çarpıp ayağı çıkmıştı. Bunun üzerine sahabiler, onu ziyarete gittiler. Namaz vakti gelince Resulullah (s.a.v) oturduğu yerden imam olarak kendilerine namaz kıldırmıştı. Sahabiler, namazı ayakta kıldıklarını görünce, oturmalarını işaret etmişti. Onlar da oturarak kılmışlardı. Yine bu rivayetlerden; bu namazı mescidde değil de Aişe’nin evinde kıldığı anlaşılmaktadır. Rivayetlerin bazısında Resulullah (s.a.v)’in namazı tamamlamak için kendi yerine Hz. Ebu Bekr’i geçirdiği de zikredilmektedir.Bununla birlikte çeşitli rivayetlerin ifadelerindeki farklılıklar, olayların ayrı ayrı zamanlarda meydana gelmiş olması ihtimalini de mümkün kılmaktadır. Yalnız oturarak kılınan bu namazın, farz veya nafile olduğu hususu ilim adamları arasında ihtilaflıdır. Hanbeliler; ayakta namaz kılmaya gücü yeten kimselerin, ayağa kalkmaktan aciz olan kimse arakasında oturarak kılmasının caiz olduğunu kabul ediyorlarsa da bu namazın sahih olabilmesi için imamın görevli mahalle imamı yada devlet reisi olmasını şart koşmuşlar ve bunların dışındaki imamların arkasında bu şekilde kılınacak namazın caiz olmadığını söylemişlerdir.Şafiiler ile Hanefilere göre ayağa kalkamayan kimsenin arkasında namaz kılmak caizdir. Yalnız cemaatin namazı ayakta kılması şarttır. Bu konuda Buhari ile Müslim’in Hz. Aişe’den rivayet ettikleri Peygamber (s.a.v)’in son hastalığında namaz kıldırmakta olan Ebu Bekr’in soluna gelip oturarak oturduğu yerden namaz kıldırdığına dair olan hadisi (Buhari, Ezan 51; Müslim, Salat 90) delil getirmişlerdir.

Aişe (r.anha) dedi ki:“Resulullah (s.a.v)’in hastalığı ağırlaştığı zaman Bilal gelip Peygamber (s.a.v)’e namaz vaktini bildiriyordu. Resulullah (s.a.v): - ‘Ebu Bekr’e insanlara namaz kıldırmasını emredin!’ buyurdu. Ben: - ‘Ey Allah’ın Resulü! Doğrusu (babam) Ebu Bekir, çok yufka yüreklidir. Muhakkak ki (babam) Ebu Bekir, senin makamında durduğu zaman (kıraati) insanlara işittiremeyecektir. Bu işi Ömer’e emretsen!’ dedim. Resulullah (s.a.v): - ‘Ebu Bekr’e emrediniz, o insanlara namaz kıldırır!’ buyurdu. Ben, Hafsa’ya da: ‘Doğrusu (babam) Ebu Bekir, çok yufka yüreklidir. Muhakkak ki o senin makamına durduğu zaman kıraati insanlara işittiremez. Ömer’e söylesen deyiver’ dedim. (Hafsa dediğimi yaptı.) Resulullah (s.a.v): - ‘Doğrusu sizler, Yusuf (a.s.)’ın devrindeki kadınlar gibisiziniz’. Ebu Bekr’e, insanlara namaz kıldırmasını emrediniz!’ buyurdu. Ebu Bekr namaza girince, Resulullah (s.a.v) kendinde bir hafiflik hissetti de kalktı ve iki adam arasında dayanarak, iki ayağı yerde sürüne sürüne (mescide) götürüldü. Nihayet mescide girdi. Ebu Bekir, Resulullah (s.a.v)’in gelişteki hafif sesini işitince, gerilemeye davrandı. Resulullah (s.a.v) ona işaret etti. Sonra Resulullah (s.a.v) geldi, nihayet Ebu Bekr’in soluna oturdu. Ebu Bekir ayakta namaz kılıyordu. Resulullah (s.a.v) ise oturarak namaz kılıyordu. Ebu Bekir, Resulullah (s.a.v)’in namazına uyuyordu, insanlar da Ebu Bekr’in namazına uyuyorlardı.’’

Siz bu olayı yazınca aklıma bu hadisi şerif geldi. Bu olay efendimizin vefatına neden olan hastalığa yakalandığı zaman. (Buhari ezan 39 ve Muslim salat 96 nolu hadis) bu hadiste Ebubekir imamet makamından geri çekilmek istiyor. Ancak efendimiz ona eliyle yerinde kal diyor..
Efendimiz namazı kılıyor. Ebubekir efendimizin namazına uyuyor insanlarda Ebu Bekirin namazına uyuyor.
Burada iman Efendimiz mi yoksa Ebu Bekir mi? Çünkü imamet makamında Ebu Bekir var.

Hadisin Buhari'deki açık ifadesine baktığımızda, Hz. Peygamber'in oturarak namazı kıldırdığı, Hz. Ebu Bekir'in ise onun namazına uyduğu belirtiliyor. Cemaat de Hz. Ebu Bekir'e uyuyor. Dolayısıyla hadisin bu rivayetinde asıl imam Hz. Peygamber'dir; Hz. Ebu Bekir ise onun namazına uyarak cemaatin hareketlerine aracılık etmektedir. Müslim'deki başka bir rivayet de Hz. Peygamber'in namazı kıldırdığını, Hz. Ebu Bekir'in ise tekbirleri cemaate duyurduğunu açıkça ifade eder. Buradaki incelik şu: Hz. Ebu Bekir'in cemaatin önünde bulunması ve insanların ona uyması, Hz. Peygamber'in imam olmadığı anlamına gelmiyor. Hadiste, Hz. Ebu Bekir'in Hz. Peygamber'e; cemaatin de Hz. Ebu Bekir'e uyması özellikle belirtiliyor.
Bu sebeple, imamın kim olduğu sorusunu yalnızca kimin önünde durduğuna bakarak değil, namazdaki konumlarına ve hadisin açık ifadesine bakarak değerlendirmek gerekir.