Nefsin kusur görmemeye meyli üzerine
 

Selamün aleyküm,

Nefsin en belirgin özelliklerinden birinin, insanı kendi kusuruna karşı perdelemesi olduğu sıkça ifade edilir. Kişi çoğu zaman başkasındaki hatayı daha kolay fark ederken, kendi noksanını görmekte aynı açıklığı gösteremeyebiliyor.

Bu noktada merak ettiğim husus şu:

İnsanın kendi kusurunu fark etmesini sizce en çok zorlaştıran nedir?

İnsan aslında kendi kusurlarının da farkındadır sadece başkalarının kusurları ile kadar meşguldür ki kendi kusurlarını göremez
Sanırım insanın önce biraz nefsini tanıması gerekiyor malum nefsten büyük müftü yok her şeye bir fetvası var
😌

İşaret ettiğiniz noktada ciddi bir hakikat payı var. Hakikaten insan çoğu zaman kendi kusuruna bütünüyle kör değil; fakat dikkat ve meşguliyet yönü dışa kaydıkça, o farkındalık diri kalamıyor.

Ancak acizane şunu da eklemek gerekir ki mesele sadece meşguliyet değil. Nefis, çoğu zaman kusuru fark ettikten sonra dahi onu yorumla yumuşatma veya gerekçelendirme yoluna gidebiliyor. Bu da bilinen hatanın bile zamanla iç dünyada etkisini kaybetmesine sebep olabiliyor.

Bu yüzden büyüklerin “nefis muhasebesi” üzerinde ısrarla durması, yalnız hatayı görmek için değil; görülen hatayı içerde savunmaya kalkışan tarafı da fark edebilmek içindir.

Allah korkusu olmaması veye kendini günahsız sanması olabilir mi?

Tabi ki de öyle
Ama karakteri olarak o muhasebeyi abartmaya meyilliyim
Bu da sürekli nefsimi kalaylamaya dönüyor bazen çıkartıp dövmek mümkün olsaydı düşüncesi gelmiyor değil
Farkettim ki nefsini azarlasan o ondan da pay alır o kadar sinsi ki insan oğlu düşmanını içinde taşıyor
Nefsini tanıdıkça acizliğinin farkına varıyorsun Rabbim yardım etmese halim nice olurdu
Ölene kadar mücadeleye devam pes etmez isek yeneriz elbet bir gün

Bu mücadele hâlinin kendisi bile aslında insanın uyanıklığının tamamen sönmediğini gösteriyor. Zira nefisle hiç yüzleşmeyen kişi çoğu zaman böyle bir iç muhasebeye de girmez.

Şunu fark ediyorum: Nefisle uğraşta bazen sertlikten ziyade süreklilik daha belirleyici oluyor. Anlık yüklenmeler insanı yorabiliyor ama küçük ve devamlı bir dikkat hâli, zamanla daha kalıcı bir farkındalık oluşturuyor.

Neticede insan kendi gücüyle değil, farkında kalabildiği ölçüde yol alıyor. Rabbim bu uyanıklığı diri tutmayı hepimize nasip etsin.

Bu ihtimal de oldukça yerinde görünüyor. Özellikle kalpte murakabe zayıfladığında, insanın kendine karşı toleransı fark edilmeden genişleyebiliyor. Bu da zamanla hatayı küçük görmeye veya kendini olduğundan daha emniyette hissetmeye kapı aralayabiliyor.

Ancak acizane şöyle bir denge de var gibi: Mesele sadece “günahsız zannetmek” değil; bazen insan kusurunu bildiği hâlde onunla yüzleşmeyi erteleyebiliyor. Yani perde kimi zaman cehaletten değil, iç rahatlığı tercih etmekten de kaynaklanabiliyor.

Amin cümlemize

Nefsini bilen Rabbini bilir.

Mücadele ettikçe öğreneceğiz düz bir yol değil bazen bir adım ileri iki adım geri oluyor düştükçe daha sağlam kalkacağız İnşAllah

"Ben herkesten üstünüm, akıllıyım" diyenler var. Bunlar kendilerinde asla kusur bulmazlar. Ne yaparlarsa yapsınlar hep kendilerinin dediklerini doğrudur. Yanlış bir şey söylemişse yani kırmışsa hakaret etmişse aşağılamışsa bile "dediysem dedim" derler. Özür dileme ve pişman olma yoktur.

Bu tip hâlleri günlük hayatta hepimiz az çok görüyoruz. İnsan kendini sürekli haklı konumda tutmaya alışınca, zamanla yanlış yaptığında bile geri adım atması zorlaşıyor. Çünkü nefis için hatayı kabul etmek, çoğu zaman o hatayı yapmaktan daha ağır geliyor.

Tasavvuf ehlinin “nefs kendini temize çıkarır” diye sıkça uyarmasının sebebi de biraz bu olsa gerek. Kişi dışarıdan çok güçlü görünse bile, özür dileyememek ve pişmanlık hissedememek aslında içteki katılığın işareti sayılmış.

Tecrübe de gösteriyor ki insan ne zaman “ben de yanılabilirim” kapısını açık tutarsa, hem ilişkileri yumuşuyor hem de kendi iç muhasebesi daha sağlıklı çalışıyor.