Tekamülün her safhasında iyilik-kötülük mefhumu değişir
 

Tekamülün her safhasında iyilik- kötülük mefhumu değişir.. Mesela, kendisini ve ailesini, veya yakınlarını iyi yaşatmak, ya da onların bir sıkıntıya düşmelerini önlemek için, o adam, cap ederse başkalarına ötülük yapmayı, başkalarının hayatları pahasına mal olabilecek işleri görmeyi ''meşru'' sayar.. Ve böylece yakınlarını tatmin etmeyi vicdani bir borç telakki eder.. Zira, onun o andaki iyilik-kötülük idraki, bu hududu aşamamış bulunmaktadır..
Şimdi tekamül kademelerinde biraz daha yukarı çıkalım;
Bu adam, artık kendisinden ve muhitinden o kadar taşmıştır ki, kendi hodkamlık nefsaniyetini düşünmek şöyle dursun, hatta, yakınları ve ailesi ile kendisine intisabı olmayan diğer insanlar arasında bile, büyük farklar gözetmeyecek kadar diğerkamca düşüncelere sahip olmaya başlamıştır..
Artık bu adam, kendisinin veya aile efradının ufak bir menfati için, bir sürü diğer insanın ''canını yakmaya'' kıyamaz... Yani buna, onun vicdanı razı olmaz.. Şu halde, bu seviyedeki bir insanın iyilik-kötülük mefhumu çok daha genişlemiş ve şümullenmiştir.

Bahsettiğin mevzu insanın derinlerinde yatan duygulardır o duyguları anlamak içinde yaşamak gerek yada yaşayanların ağzından dinlemek ...

İnsanları anladığını sanırsın lakin gerçekler fikrinin tam tersini tekrar tekrar yüzüne yüzüne vurur o zaman anlamadığını anlarsın bu seferde gerçek ne diye söylenir durursun gerçekten biz insanlar en derinimizde neleri saklıyoruz suçu şeytan ve nefse atmak kolay kendimle yuzlesebiliyor muyuz onu sormak lazım genede Tuncel abinin dediği gibi " meyvayi soymadan içinden ne çıkacak bilemem "

İnsan zahirde etden kemikten ve ruhtan ibaret basit bir yaratık gibi görünen ama tefsiri binlerle cilte ancak sığa bilecek bir yaratık.