"Yoktan birşeyler ortaya çıkarmak" derken aslında sadece birşeylerin ortaya çıkmasını kasdediyoruz. "Yoktan" kısmı sadece hayali bir varsayım ve sıklıkla yanıltıcı. Bu durum maddi olmayan bir sebebin maddi bir şeyi var etmesi olduğundan ve bizim hiç şahit olmadığımız birşey olduğundan dolayı anlamakta zorlandığımız bir olgu, hepsi bu. Tıpkı evrenin sonlu olup sınırsız olduğunu tahayyül etmekte son derece zorlanmak gibi... Fakat bunda aklen hiçbir problem yok. Alışkın olmadığımız için kavramakta güçlük çektiğimiz birşeyin imkansız olmasına değil en fazla anlaşılması güç olmasına hükmedebiliriz. Daha açık olması için şöyle düşünülebilir: Bir mevcudun vücudunun ya başlangıcı vardır ya da yoktur. Başlangıcı olmayan mevcud ezelidir, kendinden vardır ve Tanrıdır. Başlangıcı olan mevcut ise varlığa gelmek hususunda başlangıcı olmayan mevcuda muhtaçtır. Var olmak zorunda olmadığı halde fiilen var olan, varlığını var olmak zorunda olana borçludur. Bu borçlu olmanın diğer adı zorunlu varlığın zorunlu olmayan varlığın varlığa gelmesinin nedeni olmasıdır.
|