DİN NEDENİYLE UCB

Bil ki Din ile Ucb Dört Şekildedir; Amel, İlim, İsâbetli Görüş ve Hatâlı Anlayış.

İlim; Kitap, Sünnet ve Ümmet Âlimlerinin Sözlerinden Anlaşılan ve Hıfzedilendir.

İsâbetli Görüş; Kitap, Sünnet ve İcmaadan, Kıyas Yoluyla, Söz Konusu Meselenin Daha Önce Hükmü Sabit Olmuş Diğer Bir Meseleye Benzemesi Hâlinde Hükmünü Çıkarmaktır.

Hâtâlı Anlayışa Gelince; Kitap, Sünnet ve Ümmetin İcmaından İstinbat Olunmaksızın, Zannın Onun Hak Olduğuna İtirâzıyla Birlikte, Nefsin Hevâsına Uyarak Hak Olmayan Tevil ve Cehâletle Düşülen Tenakuzdur. Amel, İlim ve İsâbetli Görüşle Ucb Bir Anlamdadır. Çünkü Bunların Hepsi, Allah Tarafından Verilmiş Bir İyilik ve Nimettir. Bunların Asıl Kaynakları ve Çıkış Membaları Allah Olunca, Bunları Elde Eden, Bu Noktada Ucba Düşmez.

Kul, Kendini Sevâp Almaya Müstahak, Nimet Verilmeye Lâyık ve Yaptıkları ile Kabûl Edilmeye Ehil Olmadığını Düşünmesine Rağmen, Kendisine Verilen Nimeti ve Allah’ın Üzerindeki Minnetini Büyük Görmek veyâ Sevâp Alma ve Sadece Bir Fazl-u Kerem Olarak Yaptıklarının Kabûl Görme Ümidi ile Böyle Düşünür ve Davranırsa, Ucb Yapmış Olmaz Ama Amelini Çok Görür ve Gözünde Büyütürse, İlim ve Görüşünü Güzel Bulur, Bunları da Nefsine İzafe Eder ve Nefsini Över de, Allah’ın Kendisine Verdiği Nimeti ve Bu Suretle Yaptığı İyiliği Unutursa, O Zaman İlim ve Ameliyle Ucb Yapmış Olur.

Dinle Ucbun Tamamı (Özeti) Şudur; Nefsin, Amel veyâ İlmiyle Kendini Övmesi ve Allah’ın Verdiği Nimetleri Unutmasıdır. Nefsin Övünmesi ve Nimetleri Unutması, Din ile Ucbun Tâ Kendisidir. Ancak Kulun Yapmak İsteyip de Sonra Yapamadığı Ameller İstisnâdır. Çünkü Burada Ek Olarak, Allah’a Tevekkül Yerine Nefse Dayanma Vardır. Bu da Nimeti Unutmaktan İleri Gelir. Çünkü Allah’tan Gelen Nimete Ulaştığında, Bunu Kendi Kendine Elde Edemeyeceğini Anlar. Öyle ise, Allah Kendisine İyilik İhsân Etmişse, Onu Elde Eder, Değilse Elde Edemez.

Dedim ki; Üzerime Düşen, Allah’ın Dinde Bana Verdiği Nimetlerin Tamamı İçin Allah’ı Hatırlamam, Zikretmemdir. Şâyet Bunlardan Bir Şey Unutursam, O Zaman Ucb Yapmış Olur muyum?

Dedi ki; Hayır, Din ve Dünyâ Nimetlerinin Tamamının Allah’tan Olduğuna Topluca İnanman Şartıyla, Her Nimetin Nimet Olduğunu Tek-Tek Hatırlaman ve Üzerinde Düşünmen Sana Farz Olmaz Ama Her Nimet Esnâsında Allah’ı Hatırlayıp, Onun Allah’tan Bir İyilik Olduğunu Bilirsen, Bu Senin İçin Allah Katında Daha Fazîletli Bir Durum Olup, Seni Şükre Sevk Eder ve Senden Ucbu Uzaklaştırır. Sana Verilen İlim ve Amele Karşılık Hamd Etmekle Birlikte, Şâyet Nimeti Zikretmeyi Unutsan ve O Hususta Yanılsan, Sana Verilen İlim ve Amelle Övünerek Bunları Nefsine İzafe Etmezsen, Ucb Yapmış Olmazsın. Bu Durumda, Amelinin Dışında Kalan Diğer Nimetleri Unuttuğun Gibi, Söz Konusu Nimeti de Unutmuş Olursun. Ancak Allah’ın Verdiği Nimetleri Unutarak Nefsini Översen, O Zaman Ucba Düşmüş Olursun.

[er-Ri’aye]