Bu taş Rum diyarında olur. Aynı zamanda mağrib (Batı) belde
lerindede vardır. Bunun Sudan da iki çeşit halis madeni bulunur.
İki dinarlık Altını eritmek için tanesine bir miktar eritilmiş Tutiya
karıştırılır.100 dinar kadarda bu iki madenden atılır. Bu miktar
erime anında bir veya yarım dinara düşer. Bunun en efdali belde
sakinleri tarafından malum olan vakitte, kuyudan su çıkarırken
bulunan kırmızı parçalardır. Bu madenin bazısıda sel anında
dağlardan inip, dağın altında toplanandır. Hendekler, Dereler ve
Dicle nin kolları ve yatakları gibi. Orada bulunanlar, Sudan dan
gelen kavimdendir. Suretleri insan sureti gibi ama hayvan gibi
kuyrukları vardır ve hayvan gibi yürürler.
Bu iki maden saf parçalar halindedir. Altın madenlerinin
bazıları dağlarda ve mağaralarda bulunur. Bundan başka bir çeşidi daha vardırki, yeşile meyilli, siyah, ağır ve parlaktır. Bu taşı bulduğunda, dövdükten sonra, su ve tuz ile yıka. Sonra kuvvetli bir kömür ateşinin üzerine koy. Biraz biraz ateşe at. Kırmızı kıvılcım ve sarı şüle çıkarsa, eritilmiş Tutiyadan ve Hüleylicten bir miktar atarsın. Eridikten sonra ateşin dibinde Altını, ortasındada pisliğini bulursun. O pisliği çıkartıp ikinci bir defa eritirsen, Altın saf olarak kalır.

kaynak : şumûsul envâr ve kunûzul esrâr
muellif : Ibnil hac tilmisânil mağribi