Öncelikle kader konusunda iki husus vardır: ızdırari kader, ihtiyari kader.

Izdırarı kader: bizim elimizde olmayan, irademiz dışında yazılmış olan kaderdir. Mesela, anne babamız, doğduğumuz yer, kabiliyyetlerimiz ve s. Bunlara kendimiz karar veremeyiz.

İhtiyarı kader: ise irademize bağlıdır. Biz ne yaparsak, neye karar verirsek, Allahın tükenmez ilmiyle takdir edilmiştir.

Şöyle düşünün sizin elinizde bıçak var, bunu ekmek kesmek için de kullanabilirsin, adam öldürmek için. Size bahş edilmiş hayatta da öyle bunu Allahın belirlediği zamana kadar kendi esmanın tecellisi için çabalayarak, imtihanını verip derslerini alarak tamamlayabilirsin ya da yarıda kesip oyunu bozarak da bitirebilirsin. Levhi-mahfuz (akashik records) denilen Ümmül kitapda bu olayların hepsi hesaplanmış yazılmıştır. Bizim bir gün içinde verdiğimiz seçim ve kararlara göre o günü nasıl bitireceğime ilişkin kayıt var ben böyle tefekkür ediyorum bunu.

Sonuç olarak Allahı inkar etmek de bir seçenek, ama Allah Teala bizi öyle yaratabilirdi, programlayabilirdi ki, biz asla onu inkar edemezdik, inanç genimiz VMAT2 şayet ki Allah bizim genlerimize kodlamışsa buna seçim hakkı tanımıştır. Ama cüzi iraden de var, bunu müspet yönde kullanır, inançlı olarak da kullanırsın. Yani benim düşünceme göre bu ecel değil, ecele karşı gelme olur. Tabii Azrailin (a.s) canımızı alması, yine kendi seçimin olduğu ve onun da işi bu olduğu için vazifesini icra eder.

İntihar vakaalarının çoğu musallatdan dolayı olur, ağır musallatlar olduğu zaman intihar ettirene kadar vazgeçmez. Bir hocadan işittiğime göre adanmış fakat kesilmemiş adak, ağır faiz, zekat ve s. gibi ruhsatlardan da olabilir.

Şu ayeti de hatırlatmak isterim:

"Gerçekten de insten bazı adamlar, cinden bazı adamlara sığınıyorlardı. Böylece onların azgınlıklarını, beyinsizliklerini artırıyorlardı." (Cin suresi/6)