Psikiatri



Alkol bağımlılığı



Tarihçe



* 8 bin yıl önce Mezopotamyalıların arpayı ekmek yapmak için ilk ıslah etmesiyle bira yapımı başladı.



* 6 bin yıl önce Sümerler, Godin Tepelerinde (Batı İran ve Anadolu) bira ve şarap içiyorlardı.



* Paleolitik çağda fermente edilmiş meyve, tahıl ve baldan alkol yapılıyordu.



* ****nol, Yunanca Methy ve Sanskritçe Madhu kelimelerinden gelir ve bal, sarhoş eden madde anlamına gelir.



* Alkol kelimesi Arapçadan gelmektedir.



* Distilasyon, İS 8. yy’da Arabistan’da başlamıştır.



Alkolizmin Kliniği



* Alkolizm, davranışsal bir bozukluktur.



* Tekrarlayıcı olarak fazla miktarlarda alınan alkole bağlı problemler gelişmesi anlamına gelir.



* Alkolik, kötü sonuçlar doğurmasına rağmen, kompulsif bir biçimde alkol içmeye devam eder.



* Alkolizmde, alkol alımının sınırlanması ile ilgili kontrol kaybolmuştur



İnsanlar neden içiyorlar?



- Zevk almak



- Duygudurumu düzeltmek



- Stresle başa çıkmak



- Alkol içme arzusu (craving, aş erme)



Alkoliğin hayatı



* İçenlerle arkadaşlık eder, evlenir



* İçmek için her zaman neden vardır: mutluluk, neşesizlik, gerginlik vs



* İçme fırsatları sonsuzdur: maç, av, parti, tatil, doğum günü vs



* Alkolizm ilerledikçe problemler artar, yalnız içmeye başlar, gizlice içer, şişeleri saklar, durumun ciddiyetini saklamaya çalışır



* Suçluluk duygusu gelişir, suçluluk ve pişmanlık duygularını bastırmak için daha çok içmeye ve sabahları kalkınca içmeye başlar.



Alkolizmde kısır döngü



Suçluluk ve anksiyete nedeniyle daha çok alkol alır, alkol aldıkça anksiyete ve depresyon derinleşir ve şu belirtiler ortaya çıkar: Uyku kalitesinde bozulma, gece uyanmalar, depresif duygudurumu, huzursuzluk ve sıkıntı hisleri, panik nöbetleri, göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes almada zorluk …...



Alkolizmde fiziksel bulgular



- Arkus senilis: gözün kornea tabakasında yağ halkası



- Acne rosecea : kırmızı burun



- Palmar eritem: avuç içinde kırmızılık



- Asteriksis: Elde flapping tremor (büyük amplitüdlü titreme)



- Sigara yanıkları: parmak, göğüs vs’de



- Morarıklıklar (düşme ve çarpmalara bağlı)



- Hepatomegali (karaciğer büyümesi), karın ağrısı



- Spider anjioma



- Periferik nöropati (el ve ayaklarda his kusurları, uyuşma vs)



- Kan tetkiklerinde anormallikler: GGT, MCV, AST, ALT, ürik asit, trigliseritler, üre yükselir



Doğal gidiş, cinsiyet farkı



Erkeklerde daha erken başlar (20 civarı), sinsi gidişlidir, 30 yaşından önce problemleri farketmek zordur. 45 yaşından sonra başlama nadirdir.



Kadınlarda başlangıç daha geç olur, depresyon daha sıktır.



Alkolizm tipleri



Gamma tipi alkolizm: Çok aşırı miktarda alkolün aralıksız biçimde alındığı epizotların yaşandığı, ama aralarda alkol alınmayan dönemlerin olduğu alkolizm tipi. Örneğin kişi günler boyunca sızıncaya kadar alkol alıp ayılır ayılmaz içmeye devam eder. Sağlık durumu nedeniyle içemez hale gelince birkaç gün hasta yatar, daha sonra 1-2 hafta alkol almaz ve sonra herşey yeniden başlar. Bu kişilerde temel problem alkol alımı ile ilgili kontrol kaybıdır, yasal ve sosyal problemler ön plandadır. Bunun tersine “Fransız tipi alkolizm”de kişi sürekli olarak fazla ama aşırı olmayan miktarlarda alkol alır, alkol kullanımı bir hayat tarzı haline gelmiştir. Herhangi bir nedenle alkol içmeyi durdururlarsa alkol yoksunluğuna girebilirler. Uzun vadede sağlık problemleri ortaya çıkar.



Tip A-B ya da 1-2: Erken yaşlarda başlayan, ailede alkolizm öyküsünün varolduğu, antisosyal kişilik bozukluğu ile birlikte sık görülen kötü gidişli alkolizm ve daha geç yaşta başlayan, aile öyküsünün olmadığı, daha çok depresyonun eşlik ettiği, daha iyi gidişli alkolizm tipi.



Komplikasyonlar (alkolizmin sonuçları)



Sosyal:



Boşanma, terkedilme



İş sorunları, devamsızlık



Ev-iş-trafik kazaları



Adli problemler



Tıbbi: 1.Akut sorunlar 2.Kronik sorunlar 3.Yoksunluk belirtileri



Karaciğer harabiyeti, kardiyomiyopati (kalp büyümesi), anemi (kansızlık), yüksek tansiyon, trombositopeni (pıhtılaşma sağlayan hücrelerde azalma), miyopati (kas yıkımı), kanser, teratojenite (anne karnındaki bebekte anormallikler), pankreatit (pankreas iltahabı), pnömoni (zatüre), merkezi sinir sistemi bozuklukları (retrobulbar nörit,Wernike-Korskof Sendromu ve bunaması, serebeller atrofi)



Alkol Yoksunluğu belirtileri



Otonomik hiperaktivite (terleme, nabız 100’ün üstünde)

titreme

uykusuzluk

bulantı ve kusma

geçici halusinasyon ve ilüzyonlar: alkolü bıraktıktan sonra 1-2 gün içinde görülür.

psikomotor ajitasyon

anksiyete

grand mal konvülzyonlar (epileptik nöbetler): alkolü bıraktıktan sonra 2 gün içinde görülür.



Deliryum tremens: Uzun süre fazla miktarda alkol alan kişilerde alkolü kestikten 2-3 gün sonra ortaya çıkabilen, ölüm riski taşıyan bir tablodur.



Bilinç ve konsantrasyon bozukluğu, görsel halusinasyonlar (gerçekte var olmayan şeylerin görülmesi), bulunduğu zamanı ve yeri karıştırma ile kendini belli eder, hızlı başlayıp dalgalı bir seyir gösterir.



En sık eşlik eden psikiyatrik bozukluklar:



- Majör Depresyon: Alkol bağımlılarının %30-50’sinde görülür



- Anksiyete bozuklukları: %30 sıklıktadır. Erkeklerde sosyal fobi, Kadınlarda agorofobi sıktır.



- İki uçlu duygudurum bozukluğu (manik depresif b)



- Diğer madde bağımlılıkları: başta sigara olmak üzere esrar vs.



- Kişilik Bozuklukları: antisosyal ve sınırda kişilik bozuklukları.



Alkolizm tedavisi



* Alkolikler tedavi için başvurduklarında genellikle ‘dibe vurmuşlardır’ yani sağlık, aile, meslek, sosyal yaşam vb yönlerden büyük kayıplara uğramış ve çaresiz duruma düşmüşlerdir. Bu hale düşmeden pek çok alkolik bu zevki terketmeye yanaşmaz, ya da buna karar verse de kolayca vaz geçer. Önemli olan bu denli kayba uğramadan bu kısır döngüyü durdurmaktır. Bu nedenle kişinin alkolik olduğu yani alkol karşısında zayıf, hatta alkolün esiri olduğunu farkedip kabullenmesi düzelmenin başlangıç noktasını oluşturur. Erken dönemdeki alkoliklerin bu gerçeği farketmeleri için “motive edici görüşmeler” yapılır.



* Alkolizm tedavisi yoksunluk belirtileri kalktıktan sonra başlar



* Hedef ayıklıktır (sobriety): Eşlik eden psikiyatrik bozuklukların ayırıcı tanısı ve tedavisi için de bu önemlidir.



* Ekip tedavisi gerekir



* Tedavi hastanın ihtiyaçlarına göre seçilmelidir.



* Tedaviden sonra uzun süreli izlem gereklidir. Kişi uzun süre hastanede kalsa bile daha sonra izlenmezse alkole dönmesi kolaydır. Düzenli aralıklarla görüşmelere ya da kendine yardım gruplarına katılmalıdır.



* Nüksler (tekrarlamalar) ilk 6 ayda en sıktır.



İlaç tedavileri



* Disulfiram (Antabus)



* Antidipsojenikler:



Naltraxone, Acomprasate



* Seratonerjik antidpresanlar



* Lityum



Psikoterapi



* Sıcak ama biraz otoriter bir yaklaşım gereklidir.



* Adsız Alkolikler gibi kendine yardım grupları tedaviye entegre edilmelidir.



* Davranışçı-kognitif tedaviler iyi sonuç verir.



* Eğitimsel faaliyetler tedavinin önemli bir parçasıdır.



* Psikoterapilerde iç görü üzerinde yoğunlaşılmamalıdır. Psikanaliz gibi bu türdeki terapiler alkol kullanımını daha da arttırabilir.



* Hastanın içinde bulunduğu aile ele alınmalıdır, çünkü alkolizm bir “Aile Hastalığı”dır.