Gırtlak, tümör gelişiminin sık görüldüğü bir organdır. Bu tümörlerin çoğu iyi huylu, ama bazısı kötü huyludur. Kötü huylu gırtlak tümörleri tedavi edilmezse ölümle sonuçlanır. Buna karşılık erken tanı konan kötü huylu tümörlerin tedavisinde günümüzde çok sevindirici sonuçlar alınabilmektedir.



İYİ HUYLU TÜMÖRLER :



Gırtlakta gelişen1 iyi huylu tümörlerin büyük bölümü polipler başlığı altında toplanır; bu gruba girmeyen kist, yağ hücrelerinden oluşmuş lipom, sinirin Schwann hücrelerinden oluşmuş nöri-nom, sümüksü bağdokudan oluşmuş tiksoma gibi iyi huylu tümörlere gırtlakta ender rastlanır. Polipler gırtlağın bütün iç yüzeyini döşeyen mukozada çoğu kez ses telleri düzeyinde oluşur ve bir sapla ya da düğümcük biçiminde ağın içine sarkar. Bunlar yerlerine, lyüklüklerine ve gırtlağın ne kadarını kapladıklarına bağlı olarak bu organın iki temel işlevini (konuşma ve soluma) ciddi biçimde bozabilir. Gırtlak polipinin en yaygın biçimi erişkinlerde görülen ses telleri düğümcüğüdür (nodul). Bu düğümcük bir ya da her İki ses telinin kenarında gelişen küçük bir kabarıklıktır. Çoğunlukla sesi aşırı kullanmanın ya da bazı zehirli maddeleri solumanın gırtlakta yol açtığı kronik zedelenmeye bağlıdır. Örneğin şarkıcıların ses telleri sürekli zedelenmeye açıktır. Bu durum kronik iltihaplanmaya neden olmaktadır.



Hastada sesin boğuklaşşması üzerine tümörden kuşkulanabilir ve ses kısıklığı “şarkıcı nodülü” denen bu küçült yumrulardan kaynaklanabilir. (Ses kısılması üst solunum yolu enfeksiyonuna da bağlı olabilir.) Sesteki bozukluk zaman geçtikçe belirginleşir. Başlangıçta ara sıra görülürken daha sonra sürekli hale gelir; gırtlak iltihabında (laren-jit) kullanılan ilaç ve buğu tedavileri de sesi düzeltmez. Bu durumda laringosko-pi yapılarak incelenir ve düğümcüğün varlığı, yeri ve boyutları saptanır.



Tümüyle iyi huylu olan bu tümör çıkarıldıktan sonra, oluşumuna neden olan etkenlerin sürmesi durumunda yineleyebilir. “Şarkıcı nodülü” tipindeki kütlelerin büyüklüğü topluiğne başından bir pirinç tanesi boyuna kadar değişebilir. Bunlar ses tellerinin ortadaki üçte birlik bölümü üzerinde bakışımlı olarak gelişir; sapsızdırlar ve pembe-beyaz bir renkleri vardır. İltihaplanmadan kaynaklanan Öbür gırtlak polipleri genellikle tek, daha büyük ve saplı olur. Renkleri pembeden koyu kırmızıya kadar değişebilir. Bunlar ses tellerinin herhangi bir noktasında oluşabilir. Cerrahi girişim bazı koşullarda dolaylı laringoskopiyle, yani gırtlak aynası kullanılarak ve yerel uyuşturma ile yapılır. Ameliyat basittir; küçük boyutlu tümörün bir pens yardımıyla çıkarılmasını içerir. İncelikli cerrahi girişirnin gerektiği olgularda ise hasta genel anesteziyle uyutulur; ameliyat doğrudan laringoskopi (mercek dü-zeneğiyle gırtlağın doğrudan görüntülemesi) ya da daha iyisi mikrolaringosko-pi yardımıyla yapılır.



Mikrolaringosko-pide gırtlak kanalının mikroskopla büyütülmüş görünümü elde edilir. Çocuklarda ve özellikle bir yaşından küçük bebeklerde ise papillomlar çok sık görülür. Bunlar polipe benzeyen iyi huylu tümörlerdir. Ses telleri düğümcüğü gibi tek değil, çok sayıda ve üzüm salkımı gibi bir araya toplanmış halde bulunurlar.Bu iyi huylu tümörler büyüyerek gırtlağın hava yolunu kapatabilir ve hastanın soluksuz kalıp boğulmasına yol açabilir. Bu nedenle tanı konur konmaz tümörlerin hemen alınması gerekir. Cerrahi girişim çocuklarda genel anesteziyle yapılmalıdır. Genel anestezi cerraha daha fazla zaman verdiğinden gırtlağın tümörlerden tümüyle temizlenmesine olanak sağlar.Günümüzde laserle tedavi de basan oranını artırmaktadır.



KÖTÜ HUYLU TÜMÖRLER:



Kötü huylu tümör dendiğinde genellikle kanser anlaşılır. Gırtlak kanserinin oluşumuyla ilgili kuramlar ve görüşler genel olarak kanser konusundaki görüşlerden pek farklı değildir. Yalnız gırtlak kanseriyle ilgili birkaç kesin veri vardır: Bu tümör daha çok erkeklerde, özelhkle de çok sigara içen erişkinlerde görülmektedir. Sigara içmenin gırtlak kanserini doğrudan oluşturmadığı düşünülmektedir. Ama dolaylı yoldan, yani kronik bir örselenme yaratarak gırtlakta kolayca kötü huylu bir tümörün gelişmesine yol açabilir.



BELİRTİLERİ :



Olguların büyük bölümü ses telleriyle ilgilidir. Ses tellerinde kanser önce sesin değişmesine yol açarak kendini gösterir. Bu belirti çok hafif olduğundan kolayca gözde ı kaçabilir. Bazen bu belirtiye kuru ve inatçı hafif bir öksürük de eşlik eder. Hastalığın ilk belirtisi olan ses kısıklığı Özellikle belli bir yaşa ulaşmış ve üstelik sigara içen bir erkekte görülürse hekime başvurmak gerekir. Tümörün yeri ve tipi özel bir incelemeyle saptanır. Yeri ses telleri düzeyinde (glottis bölgesi), ses tellerinin üstündeki (glottis üstü) ya da altındaki (glottis altı) bir bölgede olabilir. Tipi de çeşitlidir; gırtlağın içine doğru yayılan karnabahar tipinde, gırtlak duvarı boyunca mukozanın altında gelişen tipte ve yüzeyi yaralı (ülserli) tipte olabilir. Biyopsi yapılarak tümörden alınan küçük parça mikroskopla İncelendiğinde, tümörün çoğunlukla gırtlak mukozasının epitelinde gelişmiş olduğu saptanır. Tümör ilk evresinde saptanmamış, yani erken tam konmamışsa ikinci evreye özgü belirtiler ortaya çıkar.



Ses telleri kanserli doku tarafından tümüyle istila edilerek kilitlenir; bu arada ses kısıklığı da tipik hale gelir. Tümör kütlesi karnabahar gibi yayılan tipteyse gırtlakta tıkanıldık yaparak şiddetli solunum güçlüğüne yol açabilir. Kanserin gırtlağın üst bölümünden yutağa doğru yayılmasıyla yutkunma ve yutma güçlüğü belirtileri ortaya çıkar. Kanser bu dönemde gırtlakta ağrıya neden olur. Ayrıca, örneğin kulağa yansıyan ağrılar ortaya çıkar. İkinci evresinde de cerrahi girişimde bulunulmazsa tümör çok daha ağır olan üçüncü evreye ulaşır. Üçüncü evrede kanser gırtlağın sınırlarım çoktan aşacak çevre dokuları sarmış ve dördüncü evrede uzak organlara yayılmıştır



BEKLENEN GİDİŞİ (PROGNOZ):



Gırtlak kanserinin öngörülebilen tahmini süresi değişik etkenlere bağlıdır. Bunların başında tümörün nereden kaynaklandığı, tanının ne Ölçüde erken konabildiği ve uygulanan tedavi gelir; birinci etken dolaylı olarak öbür ikisini de belirler. Ses tellerinden kaynaklanan bir tümör erken belirti verdiğinden, erken tanı konmasına olanak sağlar ve kötü huylu bile olsa uygun biçimde tedavi edilebilir. Ama zamanında önlem alınmazsa tümör büyümeyi sürdürür ve gecikmeyle orantılı olarak iyileşme olası-hğı da azalır.



Tümör gırtlakta ses tellerinin üstündeki ya da altındaki bölge-deyse belirtiler daha geç ortaya çıkar. Bu durumda tümörün gırtlağın sınırlan dışına yayılması çok daha kolay, iyileşme olasılığı ise daha azdır. Hastalığın gidişinde erken ve doğru tanı kadar uygulanan tedavi yöntemi de belirleyici rol oynar. Bazen ışın tedavisi cerrahi girişim kadar iyi sonuç verebilir. Bazen başarılı sonuç almanın cerrahi girişimden başka, yolu yoktur. Uzun dönemde daha güvenilir olması nedeniyle cerrahi girişime tıbbi tedaviden daha sık başvurulmaktadır.