Aşırı olması beklenmeyen veya güç yetirmesi Zor durumlar ile karşı karşıya gelinme hadisesi olabilir onun için aşırı olmadıkça dedim. Aşırı olursa mesela ayetlerde çokca vurgulanıyor Allah'ı zikir en büyük iştir... Gece gündüz onu zikret... Zikir hatırlama dır. Kim nasıl hatırlıyor bu da ayrı fakat madem ki çoğumuz İslâm inancındayız öyle ise ortak hatırlanacak şeyler de ortak. İbadet taatler ile de hatırlanır sadece tesbihat ile de. Veya ikisi beraber de.
Burada diyelim ki zikir den kasıt tevhid zikri. Sünnetleri göz önüne almalı. Ne kadar ise O kadar. Şayet fazlaya gidilir ise ne olur örneğin günde 100 la ilahe illallah zikri okuyan şöyle sevaba kavuşur... Biz şimdi tutup da düşünsek daha çok sevab kazanayım der de bu niyetle başlasa ama bakın bi dedikodu edilince sevab dedikodu edilene gider bunları da düşünelim. Adam sünnetin dışına çıkıp da çok zikre kontrolsüz zikre gitse gelenler şüphesiz olur görmese de. Haricen kişinin meşrebi ve hâline bağlı olarak değişse de diyelim ki bazı zikirle adamın gözüne bir takım şeyler görünecek olsa buna hazır olmadan veya hazır da olsa güç yetirememe durumu kalbi hazır olsa gözü hazır mı kulağı sese hazır mı bunlar da önemli. Nasıl ki kişi güneş ışığına direk bakamaz gözünü alır ve fazlası olsa gözü dayanamayıp kör olabilir bu da böyle. Nası ki kişi yüksek DB sese kulağının dayanabileceği kadar dayanır örneğin 200 DB e sesin vurgusu da önemli elbette nasıl ki en max dayanabileceği sınır bu ise ve nasıl ki daha fazlasını işitse kulağı duyamaz hâle gelir sağır olur bu da böyledir. İdrak meselesi de öyle aklın tahayyül edebileceği şeyin fazlasına maruz kaldığında kişi delirir. Kişi ister de zorlarsan sınırı kendine zarar. Bunun için herşey ölçü ile orta yol ile samimiyet ihlas ile