Bu ünlü fotoğraf 13 yıl önce çekildi. 2020’de Mısır ile Türk askerlerinin karşı karşıya geldiği, Libya'nın Sirte kentinde. Kaddafi’nin doğduğu şehirde.

Beş liderin de yüzünde bir özgüven, kurdukları ‘hükümranlığın’ vermiş olduğu rahatlık. Beşi de 5 ay sonra Arap Baharı’nın başlayacağından habersiz…

Arap Baharı başladığında demokrasi ve insan hakları söylemleri baş göstermişti. İlk önce Arap Baharı’nın başladığı Tunus’ta devrik lider Zeynel Abidin Bin Ali, gösteriler karşısında dayanamayıp ülkeden kaçtı. Kendisi 2019’da Suudi Arabistan’da öldü. Sonrasında komşusu Libya’da Kaddafi, muhaliflere ve Fransa öncülüğündeki NATO güçlerine karşı direnmeye çalıştı ancak bu direniş çok sürmedi. Ülkede başlayan gösterilerden yaklaşık 9 ay sonra kendi halkı tarafından acımazsızca öldürüldü.

Tunus’ta başlayan protestolar domino taşı gibi ilerliyordu. Tunus ve Libya’nın ardından Mısır’da da gösteriler vardı ve en büyük Arap ülkesindeki gösteriler, 18 gün sonra Hüsnü Mübarek’e istifayı getirdi. 2012’de müebbet hapse mahkum edilen Mübarek, Mısır’ın demokratik yollarla seçilen ilk Cumhurbaşkanı Sisi’yi hapisteyken gördü. Çok değil, bir yıl sonra da Mursi, kendi atadığı Genelkurmay Başkanı Sisi’nin darbesiyle hapse atıldı. Mursi 2019’da hapiste hayatını kaybederken, Sisi’den sonra 2017’de serbest bırakılan Mübarek 2020 yılında hastanede öldü.

Yönümüzü güneye, Aden’e çevirelim. Fotoğraftaki Yemen lideri Salih Abdullah da Kaddafi gibi hazin sona uğrayanlardan. Yemen’in devrik lideri Abdullah, ArapBaharı ile görevi yeni ve kendine yakın hükümete bıraksa da yıllar sonra güç mücadelesine girişti ve Husiler’in başkent Sana’yı ele geçirmesiyle, Husiler ile ortaklık kurup merkezi hükümete karşı savaştı. Savaşta taraf değiştirdiği açıklanmıştı ki Husiler tarafından 2017’de öldürülerek bir kenara atıldı.

Sudan lideri Ömer el-Beşir ise 30 yıllık iktidarını Arap Baharı’nda bile korumuştu ki 2019 yılında askeri darbe ile devrildi.

Tunus’ta ekonomik buhran ve kısmi demokrasi, Mısır’da ise istikrar var ama darbeci yönetim söz konusu. Libya, Sudan ve Yemen’de ise iç savaş hakim.