Bakara suresi 30. Ayette geçen (el-melaiketü) kelimesi (melek) kelimesinin çoğuludur. Ancak kelimenin başındaki ‘’mim’’ harfinin asli mi yoksa zaid mi olduğu meselesi ihtilaflıdır. Kaynaklarda ‘’melek’’ kelimesinin kökenine dair beş-altı farklı görüş aktarılır. Ebu’l-Hasen el-Vahidi’ye göre kelimenin aslı (me’lek) çoğulu (mealik) tarzındadır. (Vahidi et-Tefsiru’l-Basit cilt 1 sayfa 316-317) ‘’Mim’’ harfini zaid kabul eden bazı dilcilere göre ‘’melek’’ kelimesi ‘’elçilik’’ anlamındaki ‘’elk’’ kökünden müştaktır.
Seyyid Şerif el-Cürcani’nin ‘’Farklı şekillere girebilen ve duyularla idrak edilemeyen latif nurani cisim’’ (Cürcani Mu’cemü’t-Tarifat sayfa 193) diye tarif ettiği melek. Bakara suresi 285. Ayet ve Nisa suresi 136. Ayet gibi ayetlerde inanç esasları arasında zikredilir.
Melekler, nûrdan yaratılmış, nûrânî ve rûhânî varlıklardır. İnsanlardan farklı bir takım husûsiyetlere sahiptirler. Bellibaşlı husûsiyetleri şunlardır.1- Melekler Yemezler İçmezler: “Andolsun ki elçilerimiz (melekler) İbrâhîm’e müjde getirdiler de, “Selâm (sana)” dediler. O da, “(size de) selâm” dedi ve beklemeden kızartılmış bir buzağı getirdi. Ellerini yemeğe uzatmadıklarını görünce, onları yadırgadı ve onlardan kalbine bir korku girdi. “Korkma, çünkü biz meleğiz, Lût kavmine gönderildik!” dediler” (Hûd, Suresi Ayetler 69-70) âyetleri, meleklerin bir şey yemediklerine delildir.
2- Melekler Kibirlenmezler Yorulmazlar Usanmazlar: “Göklerde ve yerde kimler varsa O’nun hizmetindedir. O’nun huzurunda bulunanlar, O’na ibâdet hususunda kibirlenmezler ve yorulmazlar. Onlar, bıkıp usanmaksızın gece gündüz tesbîh ederler” (Enbiyâ Suresi Ayetler 19-20) âyeti, meleklerin bıkmadan, usanmadan, yorulmadan ve kibirlenmeden Allah’a ibâdet ettiklerini bildirir.3- Melekler İçin Erkeklik ve Dişilik Yoktur:“Putperestlere sor: Kızlar Rabbinin de erkekler onların mı? Yoksa biz melekleri kız olarak yarattığımızda onlar hazır mı idiler?” (Sâffât Suresi Ayetler149-150)
“Âhirete inanmayanlar, meleklere dişilerin adlarını takıyorlar. Halbuki onların bu hususta hiç bilgileri yoktur. Sadece zanna uyuyorlar. Zan ise hiç şüphesiz hakikat bakımından bir şey ifâde etmez” (Necm, Suresi Ayetler 27-28) âyetleri, melekler için erkeklik ve dişiliğin söz konusu olmadığını bildirir.4- Melekler Allah’ın Emrinden Çıkmazlar:“Onlar, üstlerindeki Rablerinden korkarlar ve kendilerine ne emrolunursa onu yaparlar.” (Nahl Suresi Ayet 50) “Ey inananlar! Kendinizi ve âilenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Onun başında iri gövdeli, sert tabiatlı, Allah’ın kendilerine buyurduğuna karşı gelmeyen ve emredildiklerini yapan melekler vardır” (Tahrîm, Suresi Ayet 6) âyetleri meleklerin, Allah’ın emrinden çıkmadıklarını bildirir. Melekler, hangi iş için yaratılmışlarsa aksatmadan onu yaparlar.5- Melekler Devamlı Allah’a İbâdet Ederler:“Onlar, bıkıp usanmaksızın gece gündüz tesbîh ederler.” (EnbiyâSuresi Ayet20)“Meleklerin, Arşın etrafını çevirmiş oldukları hâlde, Rablerini hamd ile tesbîh ettiklerini görürsün” (Zümer Suresi Ayet 75) âyetleri meleklerin devamlı olarak Allah’a ibâdet ettiklerini bildirir.6- Meleklerin Kanatları Vardır: “Hamd, gökleri ve yeri yaratan, melekleri ikişer, üçer, dörder kanatlı elçiler kılan Allah’a mahsustur” (Fâtır, Suresi Ayet 1) âyeti meleklerin ikişer, üçer, dörder kanatlı olduklarını bildirir. Ancak melekler hiçbir şekilde insanlara ve dünyadaki diğer varlıklara benzemedikleri için onların kanatlarının nasıl olduğunu bilemeyiz. Şüphesiz ki onların kanatları melek kanatıdır, kuş kanatı değildir. Bazı insanlar, melekleri bu âlemdeki yaratıklara benzetmemek için kanatlarını, “güçleri” olarak yorumlarlar. Halbuki bu, doğru değildir. Allah Teâlâ; “Melekler; ikişer, üçer, dörder kanatlıdır” buyurmuşsa, öyledir. Kimsenin bunu değiştirmeye hakkı da, yetkisi de yoktur.7- Melekler Son Derece Güçlü Yaratıklardır:“Melekler onun (göğün) etrafındadır. O gün Rabbinin arşını, bunların da üstünde sekiz (melek) yüklenir” (HâkkaSuresi Ayet 17) âyeti, meleklerin çok güçlü yaratıklar olduklarına delâlet eder. Zira Arş, Allah’ın yaratıklarının en büyüğüdür. Bunu sekiz melek taşıdığına göre bu, meleklerin ne kadar güçlü olduklarını gösterir.8- Melekler Son Derece Hızlı Yaratıklardır:“Melekler ve Rûh (Cebrâîl), miktarı (dünya senesi ile) elli bin yıl olan oraya, bir günde çıkarlar” (Meâric, Suresi Ayet 4) âyeti, meleklerin çok hızlı hareket ettiklerine delâlet eder. Melekler, yeri ve gökleri bir anda dolaşabilirler.9- Melekler Gözle Görülmezler:İnsanların gözleri melekleri görecek yetenekte yaratılmamıştır. Ama Allah dilerse, görülürler. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.v.), Cebrâîl (a.s)’ı aslî şekliyle iki kere görmüştür. Melekler, Allah’ın izni ile çeşitli şekillere girebilirler. Bu takdirde insanlar tarafından görülebilirler.Cebrâîl (a.s.), Hz. Peygamber (s.a.v.)’e bazan ashâbdan Dıhye sûretine ve başka sûretlere bürünerek vahiy getirirdi. Ama Hz. Peygamber, onun Cebrâîl olduğunu kesin bilirdi. Cebrâîl, Îmânı, İslâmı, ihsânı ve bazı kıyâmet alâmetlerini ashâbdan bazılarının huzurunda öğretmek için geldiğinde ashâbdan kimsenin tanımadığı bir insan kılığına girmişti. Bunlarla ilgili sorular sordu. Bunları Hz. Peygamber cevaplandırdı. Sonra gitti. O gittikten sonra Hz. Peygamber çevresinde bulunan ashâba, kendisine îmân, İslâm ve ihsânla ilgili sorular soran bu şahsın kim olduğunu sordu. Ashâb, bilmediklerini söyleyince, Hz. Peygamber, onun Cebrâîl (a.s.) olduğunu, onlara dinlerini öğretmeye geldiğini bildirdi. Cebrâîl, Hz. Meryem’e de bir insan sûretinde gözükmüştür.“Sonra, insanlardan gizlenmek için bir perde germişti. Cebrâîl’i göndermiştik de ona tam bir insan olarak görünmüştü” (MeryemSuresi Ayet 17) âyeti, bunu anlatmaktadır. Melekler, insan şekline bürünerek Hz. İbrâhîm’e bir oğlu olacağı müjdesini getirdiler. Hz. İbrâhîm onları insan sandığı için kızartılmış buzağı getirdi. Yemediklerini görünce, “bunlar bana düşman oldukları için yemiyorlar” düşüncesiyle korktu. Melekler; “Korkma, biz meleğiz, Lût kavmine gönderildik!” dediler. (HûdS uresi Ayet70) 10- Melekler Gaybı Bilmezler:“De ki: “Göklerde ve yerde gaybı Allah’tan başka bilen yoktur!” (Neml, suresi Ayet 65) âyeti, gaybı Allah’tan başka kimsenin bilemeyeceğini bildirir. Ancak Allah, bazı gayb bilgilerini bir Peygamberine, kuluna veya meleğe bildirirse, o bildirdiği, Allah’ın bildirdiği kadarını bilebilir.Melekler, hayvânî arzulardan ve nefsî isteklerden uzaktırlar. Onlarda şehvet duygusu yoktur. Günah ve hata işlemezler. İnsanlardan önce yaratılmışlardır. Allah’ın irâdesiyle hareket ederler. Ayrı bir âleme özgü şartların yaratıklarıdır.

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...