Tehlil olsun tesbih olsun ayet olsun bunların mahiyetindeki sevap ve fazileti ucu bucağı olmayan okyanus gibi düşünürsek herkes kabına göre manevi kalitesine göre istifade edecektir o deryadan. Peygamberler sahabe-i kiram sıddıklar evliyalar salihler abidler avam-ı mü'minin cümlesi zahirde aynı tesbihi aynı ayeti okusalar da aldıkları sevap manevi deracatlarına göre olacaktır .

Ayet ve hadislerde, insanları hayra yönlendirmek ve kötü işlerden sakındırmak için bazı metotlar vardır.

Bu metotlardan bir tanesi; hayrın içinde mükemmel ve harika bir fert tasavvurunu yerleştirip, onu bulmak için insanlar teşvik ediliyor. Ya da şerrin ve kötü işlerin içinde feci ve kötü bir fert saklanıyor; ta ki ona bulaşmamak ve isabet etmemek için herkes sakındırılsın. Böylece insanlar kötülük ve şerlerden kendini muhafaza etsin.

Mesela, gıybet günahı içinde öyle bir gıybet vardır ki, insan öldürmek kadar günahlıdır. Tabi yine bu feci gıybetin hâl ve keyfiyeti müphemdir, yani belirsizdir. O zaman bütün gıybetlerin bu feci gıybet olma ihtimal ve imkânı olabilir. Öyle ise gıybetin hepsinden uzak durmak en garantili yoldur.
Böyle olunca, şahıs kendi âleminde şöyle der; "Madem şu feci gıybetin belirsiz olma hâli bütün gıybetleri potansiyel olarak cinayet kadar günahlı ve tehlikeli yapıyor, öyle ise gıybetten uzak durmak en sağlam yoldur." Böylece gıybete girmekten sakınır.

Bazı kimselerin yanıldığı bir nokta, "her iki rekâtın hac kadar sevaplı, her gıybetin cinayet kadar günahlı" olduğunu tevehhüm etmeleridir. Bu tam bir safsatadır, hem de ayet ve hadislerin kıymetli ve mizanlı üslubuna zıt bir anlayıştır. Hac ve cinayet gibi azim umurun kıymetini hafife almaktır ki, ayet ve hadisler bundan münezzehtir.