Ayasofya’nın temeline başlanıp da tek mimar olarak İsidoros’un kalmasından ve arazinin sağlamlaştırılmasından sonra kralın da ivedilikle bitmesini istediğinden binlerce işçi gece ve gündüz demeden çalışmışlardır. Mimar İsidoros, kralın isteklerini temelde uygulamakla beraber kare şeklinde kazdırdığı temelin üzerine eski kiliselerin her birinde olduğu gibi yönü doğuya bakacak şekilde bir büyük mabet olarak Ayasofya’yı planlamıştır.Temel kazılıp da ortaya çıktıktan sonra mabedin planı üzerinde çalışmalara başlanmış ve her bir mimar kendince planlar hazırlayıp da mimarbaşına sunmak için çalışmıştır. Lakin bu planların hiçbiri kral tarafından beğenilmemiş kral hepsini geri çevirmiştir. Zira kralın zihnindeki mabet âlemin görmediği büyüklükte ve Süleyman Peygamber’in cinlere yaptırdığı ve cihanın hayran kaldığı Süleyman Mabedi’nden bile daha büyük ulu ve güzel bir mabettir. Zira o bilmekte ve inanmaktadır ki böyle ulu bir mabet yaptırırsa ismi âlemde baki kalacak, kendinden sonra gelenler ne ederse etsin ismini unutturamayacaklardır.Birkaç zaman böyle sıkıntıyla geçmiştir ki hangi şekilde olursa olsun kendine getirilen planları kral, kabul etmemekte ve bu sebeple de inşaata devam edilememektedir.Rivayet edilmiştir ki öyle vakitlerden birinde kral, mabedin nasıl ve ne şekilde yapılacağı ile dertlendiği ve bu hayal ile hayallendiği bir günün gecesinde yine bir rüya görmüştür. Rüyasında yine o nur yüzlü ihtiyarı karşısında bulmuş, tanımış ve hatta bu hâlin manasını anlayamamıştır. Kral, bu nur yüzlü aksakallı ihtiyarın elinde gümüş bir levha tutar hâlde insanın hayretini arşa değdirecek kadar büyük bir binanın içinde dolaştığını görmüştür düşünde. Ve hayretle yaşlı adama bakıp burada ne yaptığını ve o elindekinin ne olduğunu sorunca, ihtiyar:“Bu levha Ayasofya’nın planıdır.” demiştir. Kral “Ayasofya dediğin de nedir?” diye sormuştur hayretle ve ihtiyar: “Ayasofya dediğim bu yerde bina olunacak mabettir. Ezelden bu mabedin adı Ayasofya diye konmuştur. Ve şekli dahi böyle olmalıdır.” diyerek elinde tuttuğu levha üzerine çizilmiş planı göstermiştir de kral o dakika uyanmıştır düşünden.Bu rüyanın tabirini düşünüp ne hâle karşılık geldiğini bulmaya gayret etmiş ve bir yol bulamayınca da uyanır uyanmaz hemen Mimarbaşı İsidoros’u yanına çağırtıp gördüğü rüyayı ve hatırladığı kadar binanın şeklini anlatmak istediğinde mimarbaşının elinde tuttuğu levhayı fark edip ne olduğunu sormuştur.Anlatılan odur ki o gece aynı rüyayı İsidoros da görmüş ve uyanır uyanmaz gördüğü bina planını bir levha üzerine hemen çizmiştir. Ve elindeki levhayı krala verip rüyasını anlattığı vakit, kral “İşte benim de rüyamda gördüğüm şekil aynen buydu.” diye icabet etmiş ve Ayasofya’nın hem ismi hem de planı böyle belirlenmiştir. İsmin manasından sual olunduktan sonra eski mabetlere bir isim vermek daha ziyade yakınlarında bulunan bir ulu kişinin mezarından mülhem o azizin ismi ile isimlendirmekle olmuştur. Lakin bunun haricinde bulunduğu mekânın ve semtin ismi ile anılan ya da bir maksadı, gayeyi anlatan isimlerle de bilinen mabetler vardır. Bu maksatla bu arazide daha evvel inşa edilen mabede Megale Eklessia yani büyük kilise ismi verilmekle beraber Justinianus bu yapılacak yeni mabede bir maksadın ve gayenin ismini vermeyi yerinde görmüş ve rüya ile ilgili bahsedilen kıssa şayet gerçekse rüyasında gördüğü gibi ‘’Ayasofya’’ diye isim vermiştir. Bundan murat, şudur ki bu mabedi her kim anarsa ne sadece bir azize ne de şehre mahdut sanmasın da bütün her yeri ve herkesi kuşatsın. Ve Ayasofya ismi dahi “Tanrının Kutsal Bilgeliği” manasındadır.Gerçi bu isim ile ilgili başkaca kıssalar anlatanlar da vardır lakin en ziyade anlatılanı budur ve sahih olup olmadığı bilmek mümkün değildir. Amma şöyle bir rivayet de vardır ki Ayasofya’nın ismi ile ilgili anlatılan onlarca rivayetten yalnızca biridir.Anlatılmıştır ki Justinianus bir gün Ayasofya’nın inşası için temel kazılan arazide gezerken kendi kendine bu mabede ne isim vereceğini düşünmektedir. O anda oradan geçmekte olan meczup kılıklı bir kişi kralın gözlerinin içine dikkatli ve uzun uzun bakar. Bir müddet sonra da “Ayasofya” der ve ortadan kaybolur. Kral dahi bu olaydan sonra mabedin isminin Ayasofya olmasına karar verir. Bundan başka onlarca rivayet olmakla beraber bu bir rivayettir, anlatılır.

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...