Şeyh Abdülkâdir-i Geylânî hazretleri “kuddise sirruh”, (Bu iki ayağım bütün Evliyânın boynu üzerindedir) buyurmuştur. (Avârif) kitabının sâhibi olan Şihâbüddîn hazretleri, Ebünnecib-i Sühreverdî hazretlerinin talebesi idi. Onun terbiyesi ile yetişmişti. Ebünnecib hazretleri de Abdülkâdir-i Geylânî hazretlerinin talebesi ve çok yakın olanlarından idi. (Avârif) kitabında, kendini beğenmeyi gösteren böyle sözlerin büyüklerden, ilk zamanlarında sekr hallerinin sonlarına doğru söylenmiş olduğu bildirilmektedir. (Nefehat) kitabında, Abdülkâdir-i Geylânî hazretlerinin üstadlarından olan Hamad-i Debbasın bir sözü yazılıdır. Firaset ile buyurmuş ki, (Bu acem oğlunun ayakları, kendi zamanındaki Evliyânın hepsinin boynu üzerinde olacaktır). Görülüyor ki, bu sözü söylemesi emrolunmuştu. Bütün Evliyânın boynu üstünde olduğunu söylemesi lazımdı. Her ne olursa olsun, bu mübarek zatın sözü doğrudur. İster sekr kalıntıları ile söylemiş olsun, isterse söylemesi emredilmiş olsun, mübarek ayakları kendi zamanında bulunan Evliyânın hepsinin boynu üzerinde idi. O zamanki Evliyânın hepsi, onun ayakları altında idi. Fakat, şunu anlamalıdır ki, kendi zamanındaki Evliyâ böyledir. Daha önce gelmiş olan ve daha sonra gelecek Veliler, bu sözün dışında kalmaktadır. Hammadın yukarıda yazılı olan sözünde de ayakları, kendi zamanındaki Evliyânın hepsinin boyunları üzerinde olduğu bildirilmektedir. Bağdatta bir gavs vardı. Abdülkâdir-i Geylânî ve İbnüssakka ve Ebu Saîd Abdullah bunu ziyarete gittiler. Gavs, firaset ile anlayarak, Abdülkâdir-i Geylânîye dedi ki, (Seni Bağdatta minbere çıkmış ve bu iki ayağım bütün Velilerin boyunları üzerindedir dediğini görüyorum ve senin zamanındaki Evliyânın, sana karşı boyunlarını indirdiklerini, böylece senin büyüklüğünü, üstünlüğünü bildiklerini görüyorum). Bu gavsin, bu sözünden de anlaşılıyor ki, Geylânînin sözü, yalnız kendi zamanındaki Evliyâ içindir. Şimdi de Hak teâlâ bir kimsenin gözünü açarsa, o gavsın gördüğünü o da görerek, o zamanın Evliyâsının boyunlarının Geylânînin ayağı altında olduğunu anlar.

Bu söz başka zamandaki Evliyâ için değildir. Daha önceki Evliyâ için, nasıl olabilir ki,
Ashâb-ı kiram “aleyhimürrıdvan” da bunların içindedir. Ashâb-ı kiramın, Geylânîden daha üstün oldukları meydandadır. Geylânînin zamanından sonra gelen Evliyâ da, bu sözün içine nasıl girebilir? Çünkü, Resûlullahın “aleyhi ve alâ alihissalatü vesselâm” ahir zamanda geleceğini müjdelediği ve halifetullah dediği hazret-i Mehdi, bu Evliyânın içindedir. Ülül’azm Peygamberlerden olan hazret-i Îsâ “alâ nebiyyina ve aleyhissalatü vesselâm” Sabikundandır. Bu İslamiyete uyacağı için, Peygamberlerin sonuncusunun Ashâbından olacaktır “aleyhi ve aleyhimüssalavâtü vetteslîmât”. Bu yüce Peygamber, Abdülkâdir-i Geylânî hazretlerinden elbette katkat daha yüksektir.

Belki de, bu ümmetin sonda gelenlerinin üstünlüğünü bildirmek için, O Server “aleyhi ve alâ alihissalavâtü vetteslîmât”, (Önce gelenler mi, yoksa sonra gelenler mi daha iyidir bilinmez) buyurdu. Sözün kısası, Abdülkâdir-i Geylânî hazretlerinin velâyeti çok şanlıdır. Derecesi pek yüksektir. Velâyet-i hassa-i Muhammediyeyi Sır latîfesi yolundan, başından sonuna kadar tamamlamıştır.
Velâyet zincirinin baş halkası olmuştur. Bunu işitince, Abdülkâdir-i Geylânînin bütün Evliyâdan üstün olduğu anlaşılmamalıdır. Çünkü, Velâyet-i Muhammedinin baş halkası olması, Sır yolundandır. Her bakımdan baş halka olsaydı, o zaman üstün olurdu. Şunu da söyleyelim ki, Velâyet-i Muhammediyenin her bakımdan baş halkası olmakla da, daha üstün olmak lazım gelmez. Çünkü bir başkası, Muhammed aleyhisselamın Peygamberliği kemâlâtına vâris olarak daha üstün olabilir. Abdülkâdir-i Geylânî “kaddesallahü teâlâ sirrehül’azîz” hazretlerinin talebesinden birkaçı, kendisini sevmekte taşkınlık yapıyorlar. Hazret-i Aliyi “radıyallahü teâlâ anh” sevenlerin taşkınlıkları gibi aşırı gidiyorlar. Sözlerine bakılırsa, kendisini, geçmiş ve gelecek bütün Evliyâdan daha üstün bildikleri anlaşılıyor. Peygamberlerden “salevâtullahi teâlâ aleyhim ecmaîn” başka kimseyi Abdülkâdir-i Geylânîden üstün gördükleri işitilmemiştir.
İmam-ı Rabbani Müceddidi Elfisani ks