Alıntı:
atina Nickli Üyeden Alıntı
deyyan esmasi ne icin ve ne zaman çekilir ebced değeri nedir ne anlama gelir bilgi verebilirmisiniz genissss olarak bilgisi olan birileri
|
ed-Deyyan (
)
"Kullarını, ahirette amellerine göre hak ettikleri şekilde mükafatlandıracak ve cezalandıracak, onlara hak ettikleri ödül ve karşılıkları verecek olan yegane hüküm sahibi; din ve hesap gününün tek malik ve otoritesi; o büyük günde herkesin hesabını ve hakkını en iyi bilen."
"Deyyan" kelimesinin esma-i hüsnadan biri olduğunu ve onun "kahhar", "hasib", "kadi” ve “hakim” gibi anlamlara geldiğini belirten Mütercim Asım Efendi, bu ismin Allah'a izafe edilmesi halinde: "her ferdin, hayır veya şer cinsinden hiçbir amelini zayi etmeksizin kaydedip bunların tamamına gereken ceza ve mükafatı veren" şeklinde anlaşılması gerektiğini kaydeder(Firuzabadi, Ebü't-Tahir, el-Oyanusü'l-basit fi tercemeti'l-Kamusi'l-muhit).
Bu ismin karşılıkları arasında yer alan "kahhar" isminin de daha çok şirk inancının eleştirilip "tevhid" inancının ispatı ve pekiştirilmesi bağlamında zikredilmiş olmasına dikkat çeken İslam alimleri, "kahir" ve "kahhar" isimlerinin bütün varlıklar arasında müstesna bir konuma sahip bulunan insan türü üzerindeki "ilahi nimet, kudret ve tasarrufu" ifade eden ayetler içinde ve "O'nun yegane galip, bütün evren ve insan üzerinde sonsuz kudret ve tasarruf sahibi oluşunu" vurgulayıcı bağlamlarda zikredilmiş olduğunu belirtmişlerdir(Yusuf suresi ayet 39; Rad suresi ayet 16; Sad suresi ayet 65; Zümer suresi ayet 4; Enam suresi ayet 18, 61). Buradan hareketle bu isme, türetildiği kökün yansıttığı "kulu, kendi iradesince hareket etmekten alıkoymak" şeklindeki anlam ile "mülkün gerçek sahibi, maliki ve tasarruf edeni olmak" tarzındaki anlamın hakim olduğu görüşü ağırlık kazanmıştır(Buhari, "Tevhid", 32; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 2.cilt sayfalar: 201-202; 3.cilt sayfa: 485.)
Allah’ın nerede ne zaman ve kime ne vereceğini kimse bilmediği ve hiç kimse tam manasıyla adl olmadığı için;
El Cebbar, El Kabid, EL Hafid, El Müzil, El Kebir, El Mütekebbir, El Mümit, El Muahhir, Ed Dar, ed-Deyyan, El Kahhar gibi esmaları Yaratıcı, sevk ve idare edici özelliklerinden kaynaklandığı için insanlara has değildir.