burada yaratilmis aklin sinirini asmak diye birsey yok. aklin bizi goturdugu zorunlu sonuclar mutekellimlerin inanclariyla celisince "burada aklin sinirina geldik, mutekellimler ne dediyse onu kabul edin susun konusmayin" diyemeyiz. Vacibi ispatlarken akli delilleri kullaniyorlar, kendi hasimlarina itiraz ederken akli delilleri yine kullaniyorlar, diger dinleri tekzib ederken yine akli delilleri kullaniyorlar, fakat bu akli deliller kendi inanciyla celistiginde burada insan akli yetersizdir deyip gecistiriyorlar. Bu tutarsizlik yapiyor problemleri cozmuyor.

benim sordugum seyin ta kendisi bu iste, Allahin iradesinin 2 zidda nisbeti esit oldugu halde, irade birini terk edip digerini secemez. sen diyorsun ki, Allah ikisinden birine yonelir onu secer, iste tartisma bu zaten. Allahin kendilerine yonelip birini terk edip digerini sectigi zitlarin tahsis edicisi "irade sifati" diyor ehli sunnet. Sikinti da orada ki, iradenin iki zidda nisbeti esit oldugu takdirde, iradenin kudretten bir farki kalmiyor, secim yapamiyor, eger yapacaksa ya yeter neden ilkesi reddedilip celiskiye girilecek, yahut iki ziddan birinin digerine ruchaniyeti kabul edilmek zorunda kalinilacak bu da icabi itiraf etmeyi gerektirecek, zira iki ziddan brinin digerine ruchaniyeti digerinin secimini imkansiz kilacak.

zincire gelince, bu itibari teselsulu uskudari iddia ediyor fakat bu teselsul yine icabi gerektiriyor, cunku kendinden onceki irade her zaman ayni seyi irade ediyor. birde mesele itibari teselsulle de cozulmez zira benim sordugum kisim iradenin tallukuyla alakali tamamen.

o oyle dedi oyledir diye savunma da olmaz, cunku o oyle dedi bizde diyebiliriz. Bize gore de zaten irade var, benim sorum iradenin mahiyetiyle alakali, bu tartisma semiyyatta degil akliyyatta bitiyor.