Erca Nickli Üyeden Alıntı
—-(Saç Bakım ve Tedavisinde Doğal Ürünler)—
—Sarımsak (allium sativum L)—
2007 yılında İran’da yapılan bir çalışmada 40 alopesi
areata hastasının yarısına topikal kortikosteroid
(betamethasone valerate) ve sarimsak (bir saat kapali), diger yarisina ise topikal kortikosteroid (betamethasone valerate) ve plasebo tedavisi düzenlenmis. Tedavi sonucunda sarimsak kullanan grupta, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamli iyilesme saptanmis. Hastalarda
herhangi bir komplikasyon görülmemis. Arastirmacilar, alopesi areata
hastalarinda sarimsagin topikal steroidin etkisini artirabilecegini belirtmislerdir.
—Sogan (allium cepa L)—
2002 ilinda yayinlanan bir arastirmada, alopesi areata tanisi konan 38 hastaya günde iki kez ve iki ay olmak üzere sogan suyu ve cesme suyu
ile (sogan suyu n=23, cesme suyu n= 15) karsilastirmali tedavi baslanmis.
Dört hafta sonra hastalarin %73,9'unda, 8 hafta sonra ise %86,9' unda yeni saç fikisi saptanmis (çesme suyu ile 2 ay sonunda saç fikisi %13).
Sogan suyunun alopesi areata tedavisindeki etkinliginin mekanizmasi
tam olarak bilinmemektedir. Ancak içeriginde bulunan sülfür ve fenol
bilesiklerine bag irritasyon ya da immünolojik bir reaksiyonla olabilecegi
düsünülmektedir ve ayni çalismada alopesi areata tedavisinde etkili bir
topikal ajan olarak önerilmektedir.
—Kapsaisin—
Kapsaisin, aci kirmizibiberde bulunan en aci maddelerden biridir. Sinir uclarinda nörotransmitter yarmini engelleyerek agriyi gidermektedir.
Yanma ve batma hissi en sik görülen yan etkiler arasindadir. Türkiye' de alopesi hastalarinda yapilan bir arastirmada, kapsaisin 3 hafta topikal olarak kullanilmis, tedavide etkili oldugu ve 3 aylik takip sürecinde relaps görülmedigi bildirilmistir. Kapsaisinin alopesideki etki mekanizmasinin
insulin benzeri büyüme faktörü sentezini arttirmasi ya da deriye temas
ettiginde olusan irritasyon nedeniyle saçli deride kan akiminin artmasiyla ilgili olabilecegi düsünülmektedir.
—Saw palmetto—
Saw palmetto, androgenetik alopesi tedavisinde sik kullanilan bir bitkidir.
Ancak etki mekanizmasi tam olarak bilinmemektedir. Bes alfa redüktaz
enzimini inhibe ederek, testesteron hormonunun dihidrotestesteron hormonuna dönüsümünü bloke
ettigi
düsünülmektedir.
Diger
bitkisel tedaviler gibi saw palmetto kullaniminda da bazi yan etkiler görülebilmektedir.
Konstipasyon, diare, bulanti, kusma, erektil
disfonksion ve agiz kokusu bildrilenler arasindadir. Hamilelerde,
emzirme döneminde, gocuklarda, böbrek ve karaciger hastaliklarinda
kullanimi ile ilgili yeterli bilgi bulunmamaktadir.
—Bektasi üzümü (indian gooseberry)—
Saç beyazlamasinin önlenmesinde etkili bir tedavi olarak kullanilmaktadir.
Bununla birlikte sac büyümesive renginin koyulasmasini da saglamaktadir.
Her aksam bir yemek kasigi sach deriye masaj olarak uygulanmaktadir.
Ayrica yaslanma karsiti etkileri nedeniyle de kullanilmaktadir.
—Mabet agaci (ginkgo biloba)—
Ginkgo biloba bitkisel tedaviler içerisinde oldukça popülerdir ve
kan akimini düzenledigi ve bu nedenle de birçok saglik sorununa
Karabacak ve ark.
Saç bakim ve tedavisinde dogal ürünler
iyi geldigi düsünülmektedir. Herbalistlerin önemli bir bölümü sac
dökülmelerinde beyin ve deri kan akimini arttrarak saç folikülüne daha
çok besin gelebilecegini böylece saçin tekrar gelisecegine inanmaktadir.
Alopesi tedavisinde vazodilatatör ve antiödem etkilerinden dolayi
kullanilmaktadir.
—Yesil çay (camellia sinesis)—
Tüm dünyada yaygin olarak kullanilan bir bitki olan yesil çayin
epigallocatechin-3-gallate' den
(EGCG)
kaynaklanan
potansiyel
antioksidan ve anti kanser etkileri bulunmaktadir. Son zamanlarda EGG'nin Sa-reduktaz inhibisyonuyla androgenetik alopesiyi önleme
amacyla kullanilabilecei bidirilmistir. Bununla birlikte yesil çay, deride
dehidratasyon olusturmadan kepegin dökülmesini de salamaktadir .
—Çin melekotu (dong quai, chinese angelica)—
Dong Quai, Çin bitkisel tibbinda saç dökülmesini durdurmak ve saç büyümesini tekrar saglamak amaciyla kullanilmaktadir. Dong Quai
içerisinde
dihidrotestesteron olusumunu önleyen fitoöstrojenler
bulunmaktadir.
—-Dogu mazisi (thuja orientalis)——
Asya'da saç dökülmesinin tedavisinde geleneksel olarak kullanilan
bitkilerden bir digeri de Dogu mazisidir. Sirti traslanmis telojenik kobaylara
topikal olarak uygulandiktan sonra, saç siklusunun degerlendirildigi
2013 ylina ait bir calismada, Dogu mazisinin telojenik kobaylarda anagen fazi indükleyerek saç gelisimini saladig görülmüstür. Özellikle
%1 minoksidil ile tedavi edilen kontrol grubuna göre, erken anagen fazi ve uzamis matur anagen fazi etkiledigi histomorfometrik olarak belirlenmistir. Ayrica saçlarda sayi ve hacim olarak artis saptanmistir. Bu sonuçlar Dogu mazisinin istirahat halindeki saç follikülerinde anagen fazi indükleyerek potansiyel saç büyüme ajani olarak kullanilabilecegini
destekler niteliktedir.
—-Kina Henna —-
Kirmizi-portakal renkli bir molekül olan ve kina tozu haline getirilen Lawsone içeren, Lawsonia inermis ailesi üyesi olan bir bitkidir. Dört bin yildan daha uzun bir süredir saç, deri ve tirnak boyamak amacyla kullanilmaktadir. Saçtaki proteinlere dogal afinitesi bulunan kina, saç saftini boyamakta ancak saç büyümesine herhangi bir etkisi
bulunmamaktadir. Kina ayrica iyi bir saç kremi özelliklerine de sahiptir.
Kil saftindaki defektleri doldurarak onarabilir, parlaklik kaybi ve kirilmaya kars, korur. "Neutral" veya "siyah" kina diye adlandilan ürünler aslinda kina içermezler, baska bitkilerden elde ediirler. Dogal kina sadece güçlü bir kirmiz-kahverengi renk verir..
—-Yalanci papatya (eclipta alba)—-
Eclipta Alba saç gelisiminde kullanilan Ayurvedik bir bitkidir. Saça siyah renk vermesi ve saç büyümesini indükleyici etkisiyle saç losyonlarinda
yer almaktadir. Tiraslanmis albino kobaylar üzerinde yapilan bir arastirmada ekstre uygulananlarda, saç büyümesinin %2 topikal
minoksidil solsyonu kullanan kontrol grubuna göre daha cok ve hizli
oldugu bildirilmistir. Bu bitkiye halk arasinda "saçi canlandiric bitkilerin
kral" anlamina gelen Sanskritçe "Kesharaja" da denilmektedir.
——Hercai meneksesi (pansy flower)—-
Hercai meneksesi (V. tricolor hybrids) yenidoganlarda seboreik dermatit tedavisinde önerilen bitkilerden birisidir. Bir bardak su içerisine 1-2 çay
kasigi hercai meneksesinin ciçegi karistrilarak islak pansuman olarak
uygulanmaktadir. Ayrica bu uygulamanin yumusatic ve nemlendirici
özelligi de bulunmaktadir.
—-Horoz ibigi siçegi (amaranth)—-
Horoz ibigi siçegi saç bakimi ve hastaliklarinda kullanilan diger bir bitkidir. Taze bikinin yaprak suyunun saçli deriye sürülmesi, saçlarin
rengini geri kazanmasina yardime olur ve erken beyazlama önlenir.
Ayrica saç büyümesini indükler, yumusak ve pürüzsüz olmasin saglar.
—-Hint baharati (curry leaves)—-
Bir baharat karisimi olan köri ile ilgisi yoktur. Hint baharat tüketimi erken saç beyazlamasinin önlenmesine yardimcidir. Yapraklarinin kullanimi
saç köklerine canilik vermelerine yardime olur. Yeni saç kökleri normal renkte ve eskilere göre daha saglikli büyümektedir. Yapraklari baharat
olarak ya da ayran içinde de kullanilabilir. Saç gelisimini ve renk kazanmasini destekler. Bu etkilerini temel içerikleri olan karbohidrat,
lif, kalsiyum, fosfor, demir, magnezyum, bakir, mineraller, nikotinik asit, C,A,B,E, antioksidanlar, bitkisel steroller, aminoasitler ve flavonoidler aracilig ile yapiyor olduklarina inanilmaktadir
—Isirgan otu (stinging nettle, urtica diocia)—
Isirgan otu, erkeklerde saç dökülmesinde ana etken olan testesteronun
dihidrotestesteron DHT'ye dönüsümünü engellemektedir. Kapsül
halinde veya daha etkili olan saw palmetto ile kombine halde alinabilmektedir. Bir çalismada platelet-rich plasma (PRP) ile kombine uygulandiginda dermal papilla hücrelerinin proliferasyonunu artirarak
saç büyümesinde güclendirici rol oynayabilecegi ifade edilmistir.
—Biberiye rosemary, rosmarinus officinalis linn.)—
Biberiye ekstresinin topikal uygulanmasi, testesteronla kil büyümesi
durdurulan kobaylarda kil gelisimini desteklemektedir. Ayrica kobaylarin
tras edilen sirt alanlarina da etkisi oldugu saptanmistir.
—-Adaçayi (salvia officinalis)—-
Adaçayi saçlari koyulastirmak ve ton kazandirmak için kullanilabilecek en iyi yöntemlerden biri olarak bilinir. Taze yapraklarin infüzyon
solüsyonu topikal olarak kullanilmaktadir. Ayrica saçl deriye saçlar koyulastirmak için uygulanmaktadir. Alopesi vakalarinda da etkili oldugu
söylenmektedir. Adaçay iyi bir saç tonigidir ve saçli deriye uygulanmasi
saclara parlaklik ve canlilik vermektedir. Bu amaçla bir miktar adaçayi ve biberiye soguk suya atilip 3 dakika kaynatilir ve 3 dakika demlendikten
sonia Saci derive masal nalinde surulerek kuliani li..
Türkderm
2014; 48: Özel Sayi 1: 60-3
— Aloe vera —
Aloe vera saç dökülmesi tedavisinde kullanilmaktadir. Sik kullanildiginda
sas gelisimini olumlu yönde etkiledigi bildirilmistir23. Seboreik dermatit
hastalarinda aloe vera losyonunun deriye uygulanmasinin seboreik
dermatiti tedavi ettigini bildiren alismalar da mevcuttur. Aloe
vera birçok vitamin, mineral, enzim, aminoasit, dogal seker ve bazi antiinflamatuvar ve antimikrobial olabilecek ajanlar içerir. Bu kombinasyon iyilestirici etkilerinde rol oynuyor olabilir.
—- Bitkisel yaglar —-
Jojoba yagi
Jojoba yagi, sebase glandlarin aktivitesini regule ederek yagli saçlarin fazla sebumdan arinmasina, cani ve sagikli görünmesine yardime our.
Ayni zamanda kuru saçlar içinde iyi bir nemlendirici ozelligine sahiptir.
Jojoba yagi dogal bir üründür ve fok yogun degildir. Ozellikle kirilmaya egilimli, uclari kirik, kuru ve hasarli sacta sik kullanr. Molekülü yeterince küçük olduju isin saç kütiküline kolayca penetre olabilir ve bu yolla
nemlendirici etki gösterir. Dolayisiyla bu yagi içeren ürünler saça saglikli
bir parlaklik ve düzen verir…
Hindistan cevizi yagi
Hindistan cevizi yagi, hindistan cevizi agacinin meyvesinden veya tohumundan elde edilir. Erime noktasi 24 -25 °C'dir ve kolaylikla sivi ve kati formu elde edilebilir. Hindistan cevizi yagi, zarar görmüs saçlarin yeniden büyümesine yardime olur. Saç için gerekli olan temel proteinleri
saglar, saçl deri ve saçlari yumusatir. Hindistan cevizi yagi mükemmel bir nemlendiricidir. Hindistancevizi yaginin kullanildig bir alismada saçli
deriye uygulanmasinin 14 saat süreyle saçta protein kaybini önledigi ve
herhangi bir yan etkisi olmadig görülmüstür27. Ayrica yapilan çalismalarla
kozmetiklerde kullaniminin da güvenli oldugu bildirilmistir.
—-Argan yagi—-
Yüksek oranda oleik ve linoleik asit içerir, fenoller açisindan da zengindir.
Saç bakimindaki klinik etkilerini bilimsel anlamda göstermek zordur,
fakat sebum düzenleyici etkileri bildirilmistir. Ucuz bir yag degildir,
ama etkilerinin oldukça tatmin edici oldugu bildirilmektedir ve son
zamanlarda kullanimi oldukça artmistir. Birçok ünlü kozmetik firmasinin
argan yagi içeren rünlerle ilgili patent basvurulari mevcuttur. Kuru,
mat ve kivirak saçlarin sorunlarinin bu saç yagi kullanimi ile oldukça azaldig bidirimistir. Saça dogal berrak rengini verirken UV'nin zararli
etkilerinden ve diger cevresel faktörlerden korur.
———Badem Yagi——-
Badem %44 oraninda yag içerir. Bunun %62'si monosatüre oleik asit (omega-9 yag asid), %29'u linoleik asit (poliansatüre omega-6 esansiyel yag asid) ve %9'u da doymus yag asididir31. Bu içerikler yoluyla saçi besledigi ve güçlendirdigi düsünülmektedir. Yüzyillardir halk arasinda saç
gelisimi için önerilen badem yagi, saç dökülmesi ve kirilgan saç sorunu
yasayanlar ve kepek sorunu olanlar tarafindan siklikla kullanmaktadir.
————-Zeytin yagi———
Sadece, "saf zeytinyagi" olarak isimlendirilen zeytin yagi soguk olarak
preslenen zeytinden elde edilir ve kimyasal içermez. Saf zeytin yagi yesil renktedir ve sari-yesil renkli olandan daha kalitelidir. Düzenli olarak
saçl deriye uygulanan zeytin yaginin DHT olusumunu engelleyerek
saç dökülmesini önledigi, saçl deri hasarini onardigi, saç kutikülini
güçlendirdigi, pürüzlerini gidererek daha parlak gorünüm sagladigi dusunulmektedir
——-Avakado yagi——
Monoansatüre yaglar ve E vitamin açisindan oldukça zengindir32.
Avakado yaginin saçin büyümesini sagladigi, kuru, hasarli saçlari nemlendirerek daha canli ve parlak görünmelerine neden oldugu iddia
edilmektedir.
——-Soya yagi——
Soya yajindan elde edilen MEL-A'nin (mannosylerythritol) papilla hücrelerini
uyararak
yeni
sas büyümesini saglama potansiyeli
gosterilmistir.
Sonus
Halk tarafindan yüzyillardir kullanilan bu tür ürünler aslinda halka, bukonuda
bilimsel birikimi olmayan aktarlar veya benzer kisilerce önerilmektedir.
Bu derlemenin amaci ise, uzun yillardir kullanilan bu tür ürünlerin, iddia
edilen etkilere sahip olup olmadiklarinin, bilimsel açidan arastinilabilmesi
için bir ön bilgi olusturabilmektir. Burada incelenen ürünlerin disinda da
sayilamayacak kadar ürün olabilir. Yararl oldugu düsünülen ürünlerin ilas
haline getirilmek üzere standardize edilmesi ise oldukça uzun bir sürestir.
Dogal ürünlerin dermatolojiyi ilgilendiren konulari, dermatoloji pozitif
bilimi içinde incelenmeli, ciddi kanita dayali alismalar ve arastirmalar ile bilgi sahibi olunarak hastalarin bu tür ürünlerden, ki bazilarinin ciddi yan
etkileri kantlanmister, öncelikle zarar görmesinin önlenmesi, devaminda da
kanita dayali etkilerden yararlanmalari saglanmalidir3436. Aksi takdirde,
bu tür tedavi ve bakim yöntemleri yetkisiz ve bilgisiz kimselerin elinde
hastalarimiza giderek artanoranlarda zarar verebilecek, kullandiklar
konvansionel tedavi ve bakim yöntemleriyle etkilesmeye devam edecek,
bilimsel kontrolden tamamen cikabilecektir.
Kaynaklar
1. Sinclair RD: Healthy hair: What is it? 1 Investig Dermatol Symp Proc
2007;12:2-5.
2. Dogan B, AbuafÖK, Karabacak E: Tamamlayic/ Alternatif Tip ve Dermatoloji.
TURKDERM. 2012; 46:62-66.
3. Hajheydari Z, Jamshidi M, Akbari J, Mohammadpour R: Combination of topical garlic gel and betamethasone valerate cream in the treatment of localized alopecia areata: a double blind randomized controlled study. Indian J Dermatol Venereol Leprol 2007;73:29-3.
4. Sharquie KE. Al-Obaidi HK: Onion juice (Allium cepa L.). a new topicall treatment for alopecia areata. J Dermatol. 2002:29;343-6.
Guven Yb. Akar A, troll M. Lskioalu r. Canpolat r. our AK. lopical capsaicini as a new therapeutic modality for alopecia areata. 20th World Congress of
Dermatolodv. raris. ~20. Juv 1-5. 2002.
Tursen U, Tursen B: Dermatolojide kapsaisin kullanimi. Dermatoz 2012;3:153-9.
Fraoer N. Bickel K. riench N. er al. A lancomized. couble-olind. olaceoo. controlled trial to determine the effectiveness of botanically derived innibitors or S-alpna-reductase in the treatment or androgenetic alopecia.!
Altern Complement Med 2002;8:143-52.
8. Sampath Kumar Kf, Bhowmik D, Dutta A, Yadav A Pa, Paswan S, Srivastava
S, Deb L: Recent trends in potential traditional indian herbs emblica officinalis and its medicinal importance. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry 2012;1:24-32.
Karabacak ve ark.
Saç bakim ve tedavisinde dogal ürünler
63
Kutlubay Z, Karakus Ö: Hair Mesotherapy. Hair Ther Transplant 2012;2:1.
10. Kwon OS, Han JH, Yoo HG, et al: Human hair growth enhancement in vitro by green tea epigallocatechin-3-gallate (EGG). Phytomedicine 2007;14:551-5.
11. Hiipakka RA, Zhang H, Dai W, et al: Structure-activity relationships for
innibition or numan > alpna-reductases by polypnenols. Blochem Pharmacol
2002;63:1165-76.
12. Kumar S, Singh N: WARPB 2012;1:348-62.
13. Su EG: Asian Botanicals, pub. Allured Publishing Corporation. 2003
14. Zhang NN, Park DK, Park HJ: Hair growth-promoting activity of hot water
extract or Inuja orientalls. bMe Complement Altern Mea 2013,10:13.9,
15. Badoni Semwal R, Semwal DK, Combrinck S, et al: Lawsonia inermis L. (henna): Ethnobotanical, phytochemical and pharmacological aspects. 1
Ethnopharmacol 2014:2; S0378-8741(14)00411-5.
16. Roy RK, Thakur M, Dixit VK: Hair growth promoting activity of Eclipta alba in
male alone ras. Arch vermalol kes Luvo.300.35/-04.
17. McGuffin M, Hobbs C, Upton R, Goldberg A: editors. Botanical Safety
Handbook. Boca Raton, FL: CRC Press; 1997
18. Peirce A, Farais P. Scordato E, editors: The American Pharmaceutical Association Practical Guide to Natural Medicines. New York: Stonesong Press Inc.; 1999.
19. Tachibana Y, Kikuzaki H, Lajis NH, et al: Comparison of Antioxidative Properties of Carbazole Alkaloids from Murraya koenigii Leaves. J Agric Food Chem, 2003;51:6461-7.
20. Ramsewak RS1, Nair MG, Strasburg GM, et al: Biologically Active Carbazole
Alkalolas Trom Murraya koenigi. J Agric rood Chem. 1999,47:444-/.
21. Rastegar H, Ahmadi Ashtiani H, Aghaei M, et al: Combination of herbal extracts and platelet-rich plasma induced dermal papilla cell proliferation: involvement of ERK and Akt pathways. J Cosmet Dermatol 2013;12:116-22.
22. Murata K, Noguchi K, Kondo M, et al: Promotion of hair growth by
Rosmarinus officinalis leaf extract. Phvtother Res. 2013:27:212-7.
23. Kumar KPS, Bhowmik D, Chiranjib, Biswajit: Aloe vera: A potential herb and its medicinal importance. J Chem Pharm Res, 2010;2:21-9.
24. Feily A, Namazi MR: Aloe vera in dermatology: a brief review. G Ital Dermatol Venereol 2009;144:85-91.
25. Keenan AC, Antrim RF, Powell T: Characterization of hair styling formulations targeted to specific multicultural needs. J Cosmet Sci 2011;62: 149-60.
26. Gamez-Garcia M: The effects of lipid penetration and removal from subsurface microcavities and cracks at the human cuticle sheath. J Cosmet Sci 2009;60:85-95.
27. Rele AS, Mohile RB: Effect of mineral oil, sunflower oil, and coconut oil on prevention of hair damage. J Cosmet Sci 2003;54:175-92.
28. Burnett CL, Bergfeld WF, Belsito DV, et al: Final report on the safety
assessment of Cocos nucifera (coconut) oil and related ingredients. Int J Toxicol 2011;30(3 Suppl):S-16.
29. Charrouf Z, Guillaume D: Should the amazigh diet (regular and moderate argan-oil consumption) have a beneficial impact on human health? Crit Rev Food Sci Nutr 2010;50:473-7.
30. El Abbassi A, Khalid N, Zbakh H, et al: Physicochemical characteristics, nutritional properties, and health benefits of argan oil: a review. Crit Rev
rood Sa Nutr 1014.54:1401-14.
31. Venkatachalam M, Sathe SK: Chemical composition of selected edible nut seeds. J Agric Food Chem 2006;54:4705-14.
32. Unlu NZ, Bohn T, Clinton SK, et al: Carotenoid absorption from salad and salsa by humans Is enhanced by the addition of avocado or avocado oil.
Nutr 2005;135:431-6.
33. Morita T, Kitagawa M, Yamamoto S, et al: Activation of fibroblast and papilla cells by glycolipid biosurfactants, mannosylerythritol lipids. J Oleo Sci
2010;59:451-5.
34. Perharic L, Shaw D, Leon C, et al: Possible association of liver damage
With the use of Chinese nernal medicine tor skin disease. Vert Hum loxicoll
1995;37:562-6.1
35. Ferguson JE, Chalmers RJ, Rowlands DJ: Reversible dilated cardiomyopathy
followina treatment of atopic eczema with Chinese herbal medicine. Br J Dermatol 1997;136:592-3.
36. Ernst E: Adverse effects of herbal drugs in dermatology. Br 1 Dermatol
|