Organlarla helalleşmek
İbnü’l-Arabî, sadece başkalarıyla değil, kendi organlarımızla da helalleşmemiz gerektiğini söyler:
Organların Şikayeti: Kitâbü’l-Ahlâk’ta belirttiği üzere, mahşerde organların konuşması (Yasin Suresi 65. Ayet tefsiri çerçevesinde) dünyada başlar.
Eğer bir organı (örneğin gözü veya mideyi) fıtratı dışında bir işte kullanırsanız, o organ size küser ve "hakkını" talep eder. Bu küskünlük fiziksel hastalıktır.
Reddi Mezâlim Uygulaması: Kendi bedeninize karşı yaptığınız haksızlıklardan (uykusuzluk, haram lokma, kötü düşünce) dolayı tövbe etmek ve o organa "şefkatle" (fıtratına uygun) davranmak bir helalleşmedir.
Alakali kaynaklar;
1. Kitâbü’l-Ahlâk (Ahlak Kitabı)
Bu eser, doğrudan nefis terbiyesi ve azaların (organların) haklarını konu alır:
İbnü’l-Arabî burada adaleti "her uzva hakkını vermek" olarak tanımlar.
İçerik: Gözün, kulağın, dilin ve kalbin her birinin kendine has bir "hakkı" (vazifesi ve ihtiyacı) olduğunu; bu hakkın çiğnenmesinin (örneğin gözü harama bakarak yormak veya mideye haram lokma indirmek) o organın fıtratını bozacağını anlatır. Bu bozulma, organın sahibine karşı "dava açması" (hastalık şeklinde tezahür etmesi) olarak nitelenir.
2. el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye (262. Bölüm: Makam-ı İhsan)
Bu bölüm "Her hak sahibine hakkını vermek" (İ’tâü külli zî hakkın hakkah) hadis-i şerifi üzerine kuruludur:
Bölüm İçeriği: Arabî, insanın kendi bedeni üzerinde "malik" (sahip) değil, "emin" (emanetçi) olduğunu vurgular.
Hastalık Bağlantısı: Kişinin kendi bedenine karşı işlediği "mezâlim"den (haksızlıklardan) bahsederken; uykusuzluk, aşırı yemek veya uzuvları yaratılış gayesi dışında kullanmanın bedendeki mizanı (dengeyi) bozduğunu söyler. Şifayı ise bu organlarla "helalleşmek", yani onlara yaratılış gayelerine uygun davranarak haklarını iade etmekte görür.
3. Mevâkiu’n-Nücûm (Yıldızların Konakları)
Bu eser, organların (azaların) manevi eğitimi üzerinedir:
Azaların Eğitimi Bölümleri: Eser yedi ana bölüme ayrılır; her biri bir organı (Göz, Kulak, Dil, El, Karın, Ferc, Ayak) temsil eder.
Reddi Mezâlim: Her organın işlediği günahın o organın "nurunu söndürdüğünü" ve bu nurun ancak organın hakkının iadesi (tövbe ve fıtrata dönüş) ile geri geleceğini anlatır. Yasin 65. ayetine (Ağızların mühürlenip organların konuşması) atıfta bulunarak, bu "konuşmanın" dünyadaki karşılığının maraz (hastalık) veya şifa olduğunu belirtir.
4. Fütûhât-ı Mekkiyye (71. Bölüm: Namazın Sırları)
Uzuvların İbadeti: Bu bölümde namazdaki her hareketin (rükû, secde vb.) aslında bir organın "hakkını teslim etmesi" ve onunla helalleşmesi olduğunu açıklar. Namazı doğru kılmamanın, organların hakkını gasp etmek sayılacağını ve bunun bedensel bir yorgunluk/hastalık üreteceğini ifade eder.
|