HÂMÛŞÎ Nickli Üyeden Alıntı

Evet, parmağınla gösterdiğin şey çok güzel bir göz yanılsamasını/çerçeve değişimini anlatıyor: “dönüş” aynı kalırken, sen referansı ters çevirdiğin için sağ–sol algın da tersine dönüyor.

Şöyle okuyalım:

Parmağın yukarıdayken sağa çeviriyorsun; bunu “sağa dönüyor” diye adlandırıyorsun.

Sonra parmağını yere deviriyorsun (ekseni 180° çeviriyorsun).

Aynı hareketi sürdürdüğünde, artık olaya ters taraftan baktığın için, gözün bunu “sola dönüyor” gibi görüyor.

Bu, fizikte çok net bir kaidedir: Bir dönüşü bir yüzeyin bir tarafından izlersen saat yönü, öbür tarafından izlersen ters saat yönü görünür. Yani “dönüş tersine döndü” değil; sen bakış tarafını/ekseni çevirdin.

Dünya meselesine uygularsak:

Dünya’nın “doğu-batı”sı, pusulayla değil; Dünya’nın dönme yönüyle tanımlanır.

Dünya “kafa üstü” çevrilse bile (yani eksen yönelimi değişse bile), dönme yönü uzayda tersine dönmedikçe Güneş’in doğudan doğması fiziksel olarak değişmez.

Ancak Dünya’nın dönme yönü gerçekten tersine dönerse (açısal momentumun yönü değişirse) “batıdan doğma” anlamlı olur. Bu da “bakış açısı değişti” ile değil, gerçek bir yön değişimi ile olur.

Parmak örneğin “etiketlerin (sağ–sol / saat yönü) bakışa göre değiştiğini” ispat eder; ama Dünya’nın dönme yönünün fiziksel olarak tersine döndüğünü ispat etmez. Bu ikisini ayırırsan konu berraklaşır.