@[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...] Üstadım, katkınız için teşekkür ederim. Birkaç cümleyle meselenin özüne temas etmişsiniz.

İnsan çoğu zaman gördüğü şeyi bilmez; bildiğini sandığı şey üzerinden görür. Çünkü idrak, sadece gözün işi değildir. Göz görür; fakat mânâyı zihin verir. Zihin ise çoğu zaman saf ve tarafsız değildir. Önceden öğrendikleri, alıştıkları ve inanmaya meylettiği şeyler, gördüğünü yorumlama biçimini etkiler. Bu yüzden iki kişi aynı hadiseye bakar, ama biri başka bir âlem görür, diğeri başka bir âlem.

Fakat burada ikinci bir incelik daha vardır. İnsan bütünüyle yalnız bildiğini gören bir varlık da değildir. Çünkü eğer öyle olsaydı, yeni hiçbir hakikate açılamazdı. Demek ki insanda hem önceden bildiği ile bakma hâli vardır, hem de o kalıpları aşarak gerçekten görme imkânı. Lâkin bu ikinci kapı herkeste ve her zaman açık değildir. Bunun için insanın kendi zihnine, nefsine ve peşin hükümlerine karşı dikkatli olması gerekir. Yani hakikati görmek, sadece bakmakla değil; kendi içindeki perdeyi fark etmekle mümkündür.

Kanaatimce insanın en büyük yanılgılarından biri, gördüğü şeyi doğrudan hakikat sanmasıdır. Hâlbuki insan bazen gördüğünü değil, görmek istediğini görür. Bazen korkusunu hakikat diye okur, bazen arzusunu işaret sanır, bazen de önceden inandığı şeye uygun parçaları seçip geri kalanını görmezden gelir. Bu yüzden gerçek görme, dışarıyı görmekten önce insanın kendi iç karışımını fark etmesini gerektirir.

O hâlde sorunun cevabı tek taraflı değildir. İnsan hem gördüğü şeyleri bilir, hem de bildiği şeyler yüzünden görmesi bozulabilir. Asıl mesele şudur: İnsan, gördüğünü sandığı şeyin ne kadarının hakikatten, ne kadarının kendi zihninden geldiğini ayırt edebiliyor mu? İşte idrakin imtihanı tam burada başlar.