Hakikat bâtında mı gizlidir, zâhirde mi?
Hakikat ne sadece zâhirdedir ne de sadece bâtında. Zâhir onun sureti, bâtın onun sırrıdır. Sadece zâhire bakan kabukta kalır; sadece bâtın iddiasına sığınan da ölçüyü kaybeder.

Biz bâtınla mı var oluruz, yoksa zâhirle mi yok oluruz?
İnsan zâhirle görünür, bâtınla değer kazanır. Zâhir bozulursa nizam dağılır; bâtın bozulursa mânâ söner. Kemale giden yol, ikisini birbirine düşman etmeden taşımaktır.

Bâtın bir lütufsa, zâhir bir ceza mıdır?
Hayır. Zâhir ceza değil, emanet ve terbiyedir. Bâtın ise o terbiyenin kalpte meyve vermiş hâlidir. Kapıyı ceza sanan, eve girmeyi de zorlaştırır.

Zâhir yolun doğruluğunu, bâtın yolun diriliğini gösterir. Biri olmadan öteki ya kurur ya savrulur.