Bence meseleye sadece “din mi, seküler ideoloji mi?” diye taraflar üzerinden bakmak yerine, kitlelerin nasıl manipüle edilebildiğine bakmak gerekiyor. İnsanlar bir grubun içinde olduklarında, sorgulama yeteneklerini bireysel olarak kullandıkları kadar özgür kullanamayabiliyorlar. Bir düşünce veya davranış grup içinde yaygınlaştıkça normalleşiyor, hatta zamanla meşrulaşıyor. Böylece insanlar, tek başlarına asla kabul etmeyecekleri şeyleri grubun parçası olarak kabul edebiliyor.

Bu yüzden asıl tartışılması gereken dinin ya da sekülerliğin kendisinden ziyade, güç, manipülasyon, kitle psikolojisi ve sorgulama yetisinin nasıl devre dışı bırakıldığı olmalı. Bu mekanizma farklı ideolojilerde, inançlarda ve toplumsal yapılarda ortaya çıkabilir. Meselenin tarafı değil, insanı buna açık hâle getiren mekanizmayı konuşmak daha anlamlı.