Malik b. Enes de diyor ki: “Bana gelen habere göre, müminlerin ruhları serbesttirler. Onlar istedikleri yere gidip, gezerler. ”Numan b. Beşir diyor ki: “Rasulullah (sav)’ın minberde şöyle konuştuğunu dinlemiştim: ‘Şunu bilin ki, Dünya’dan geriye sineğin Dünya boşluğunda kapladığı kadar zaman kalmıştır. Kabirde bulunan kardeşleriniz konusunda sizi uyarıyorum. Çünkü sizin amelleriniz onlara gösterilmektedir.’”[ İbn Ebu’d-Dünya ve Ebu Bekr b. Lal, Malik b. Eddi’den, bu da Numan’dan rivayet etmiştir.]Ebu Hüreyre’nin rivayetine göre, Hazret-i Peygamber (sav) şöyle buyurmuşlardır: “Kötü amellerinizle ölülerinizi rezil etmeyiniz. Çünkü yaptıklarınız, ölen ve kabirlerinde bulunan dostlarınıza gösterilir.”[ İbn Ebu’d-Dünya ve Mehamili, rivayet etmişlerdir. Ahmed b. Hanbel de farklı bir lafızla rivayet etmiştir.]Bu yüzden, Ebu Derda şöyle dua edermiş: “Allah’ım! Dayım Abdullah b. Revaha’nın yanında rezil olabileceğim bir ameli yapmaktan Sana sığınırım. “Abdullah b. Amr b. As’a: “Müminler öldükten sonra ruhları nereye giderler?” diye sorulmuş, o da şöyle cevaplamıştır: “Müminlerin ruhları beyaz kuşların kursaklarında ve Arş’ın gölgesindedirler. İnkarcıların ruhlarıysa, yedi kat yerin altındadır. “Ebu Said Hudri der ki: “Rasulullah (sav)’ın şöyle buyurduğunu dinlemiştim: ‘Ölen kişi, kendisini yıkayanları, taşıyanları ve kabre indirenleri bilir.”[ Ahmed b. Hanbel bu hadisi Ebu Eyyub’tan rivayet eden bir kişiden rivayet etmiştir. Bu kişinin ismi Muaviye veya ibn Muaviye’dir.]Salih el-Mürri diyor ki: “Öğrendiğime göre, ölüm esnasında ruhlar biraraya gelirler. Diğer ölülerin ruhları, henüz yeni ölmüş bulunan kimsenin ruhuna şöyle derler: ‘Senin yerin nasıldır? İki çeşit bedenden hangisinde bulunuyordun? Temiz bir bedende miydin, yoksa kötü bir bedende mi bulunuyordun?’ “Ubeyd b Umeyr diyor ki: “Kabir ehli hep haber bekler. Kendilerinin yanına bir ölü getirildiğinde, kabirdekiler: ‘Filan kimse ne yaptı? Nasıldır?’ diye sorarlar. Gelen bu yeni ölü de onlara: ‘O kimse öleli çok oldu, size gelmedi mi, size takdim olunmadı mı?’ der. Bunun üzerine ‘Hepimiz Allah’tan geldik ve O’na döneceğiz.’ derler ve ‘Onu bizim dışımızdaki bir yere götürdüler. O, Dünya’dayken de bizimle değildi.’ derler.”Cafer b. Said diyor ki: “Bir kimse öldüğünde, tıpkı uzaktan gelen birinin yakınlarınca karşılanması gibi, eğer kendisinden önce ölen bir çocuğu varsa, onun tarafından aynen öylece karşılanır.”Mücahid de diyor ki: “Doğrusu kişiye, çocuğunun salih ve dürüst biri olduğu, kabrinde bir müjde olarak bildirilir.”Ebu Eyyub Ensari, Hazret-i Peygamber (sav)’den rivayet ediyor: Rasulullah (sav) şöyle buyuruyor: “Mü’min ruhunu teslim edince, Dünya’da müjde getiren birinin karşılanması gibi, Allah katındaki rahmet melekleri de onu öylesine karşılarlar ve şöyle derler: ‘Kardeşiniz iyice dinlenene dek süre tanıyın. Çünkü o, büyük bir zorluk ve sıkıntı içinde bulunuyordu.’” Çünkü kişi kabre girdiğinde, kabristandakiler başına toplanıp kendisine, “Filan adam ne iş yaptı, filan kadın ne işledi. Filanca kadın/kız evlendi mi?” gibisinden soru sorarlar. Eğer, kendisinden önce ölmüş olan birinden sorarlarsa, o zaman da, “O kişi benden önce vefat etmişti.” der. Kabir ehli de: “Biz Allah’ın kullarıyız ve O’na döneceğiz. Demek oluyor ki, o asıl yeri olan Cehennem’e götürülürdü.” diye söylerler.[ “Ölüm” adlı eserinde İbn Ebu’d-Dünya rivayet etmiştir.]
(Kaynak: İMAM-I GAZALİÖLÜM ve ÖLÜM ÖTESİ HAYATKIYAMET ve AHİRET Çeviren Harun Ünal Çelik Yayınevi)

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...