Ebu Bekir رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَا hazretlerine eyitti (dedi) sen i'rab eyle (açıkla). Bakıat kuşu tarzı üzere acele derler, yani süratle hakkı icra ettik. (Ve ahir haberde geldikte bu güne acele ettik ise hemen bakıat kuşudur).
بَالامْ (Balam): Kara sığır öküzüne lisan-ı Farisi'de gav (gav) derler, Yahudi eyitti (dedi) hemen bakıat öküzüdür.
Ebu Said el-Hudri رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ hazretlerinden rivayet ettiler ki, ravi aydur (der): Resulullah صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ buyurur:
تَكُونُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خُبْزَةً وَاحِدَةً يَكْفَؤُهَا الْجَبَّارُ بِيَدِهِ كَمَا يَكْفَأُ أَحَدُكُمْ خُبْزَتَهُ فِي السَّفَرِ نُزُلًا لِأَهْلِ الْجَنَّةِ
Arz (yeryüzü) dünya, kıyamet gününde bir ekmek olur; ehli cennete "nüzül" (ikram) tedbiri ve nüzül ibtidası ki taam (yiyecek) olduğunu hazır ve o hal üzere hidayet eden Cenab-ı Hakk kudretiyle anı hazır ve müheyya (hazır) eder, sizden biriniz seyahatinde ekmeğini hazır edip sakladığı gibi (Ravi aydur: Yahudilerden bir kimse gelip fahr-i alem صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ hazretlerine eyitti: Ya Ebe'l-Kāsım barakallāhu fik! Ahali cennet kıyamette ibtidai taamı sana haber vereyim mi dedi? Peygamber eyitti "Söyle" buyurdu. Yahudiler "Dünya arzı bir ekmek olur; Hüday-ı Müteal anı ehl-i cennete hazır eylediği halde, anı kabza-i kudretiyle hazır eder, sizden biriniz rıhle (yolculuk) esnasında rahle de kahve ettiği hazır ettiği gibi" deyip Resulullah صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ buyurduğu hadis-i şerif gibi cevap verdi. Ravi aydur: Resul-i Ekrem صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ bizlere nazar edip (bakıp) ba'dehu (sonra) güldü ki mübarek dişleri zahir oldu.)
Yine Yahudi eyitti: "Ehli cennetin ekle (yemeye) başladığı katıklarını haber vereyim mi?" Peygamber صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "Söyle" buyurdu. Yahudi eyitti: "Anların katığı balam ve nundur." Peygamber buyurdu: "Balam ve nun nedir?" Yahudi eyitti: "Balam o öküzün adıdır ki, mülkün ciğerinde olan böbreklerinden yetmiş bin ehl-i cennet ekl eder (yer)." (Sahih-i Müslim'de).
Kitab-ı Taharette Sevban رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ hadisinden nakleder ki, Sevban eyitti: Resul-i Ekrem صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ meclisinde kaim idim (duruyordum). Yahudi ulemalarından bir alim gelip "Es-selamü aleyke ya Muhammed" dedi. Beni anı ziyade reddü ref' ile def' ettim. Yahudi eyitti: "Niçin beni def' edersin?" Ben eyitti: "Niçün ya Resulallah demedin?" Yahudi cevabında "Biz anı ehli ve etbaının tesmiye ettikleri (isimlendirdikleri) nam-ı şerifi ile ya Muhammed deriz" dedikte Resulullah buyurdu: "İsmim Muhammed'dir, semavi (göksel) ismi ehl-i beytim Muhammed ehlidir ve etbaının eyittikleri addır."
Resulullah صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ Yahudi eyitti: "Sana sual kılmaya geldim." Peygamberimiz صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ buyurdu: "Yenfeuke şey’ün in haddestüke" (Sana söylesem bir faydası olur mu?). "Sana haber verirsem sem'ine (işitmene) ve ruhuna yarar mı?" Yahudi eyitti: "Kulağımla ile istima ederim (dinlerim)" deyip sualinde ihtimam eyledi. Peygamber buyurdu: "Sel" (Sor). Yani muradı ne ise sual eyle. Yahudi eyitti: "Arz gayr-ı arza ve semavat tebdil olduğu gün nas (insanlar) nerede kalır, nerede olur?" Resul-i Ekrem صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "Hüm fi zulmetin dune'l-cisr" (Onlar köprünün önündeki karanlıktadırlar) "Nas (insanlar) haşr vaktinde zulmet (karanlık) altında olurlar."
"Kıyamette ibtida (ilk önce) kendilerine icazet (izin) olan kimdir?" Peygamberimiz buyurdu: "Fukara-i muhacirindir." Yahudi eyitti: "Anlar cennete dahil oldukları vakitte anlara hediye ne dir?" Peygamberimiz buyurdu: "Ziyadetü kebidin-nun" (Balık ciğerinin fazlası, lezzetli kısmı). Yahudi "Bundan sonra ne yiyeceklerdir?" eyitti. "Anın ardından ne ekl ederler?" Peygamberimiz buyurdu: "Yünharu lehüm sevru'l-cennetillezi kane ye'külu min etrafiha" (Cennetin etrafında otlayan cennet öküzü onlar için kesilir). "Cennet etrafında ekl eden (otlayan) öküz ehl-i cennet içün zebh olunur (kesilir)." Yahudi eyitti: "Anın üzerine içecekleri şarab (içecek) nedir?" Peygamber buyurdu: "Min aynin tüsemma selsebila" (Selsebil adı verilen bir pınardan). "Selsebil tesmiye olunan (adlandırılan) bir pınardandır."
Yahudi eyitti: "Sadakte" (Doğru söyledin). (Ve yine eyitti: "Sana geleli bir nesneden sual edeyim ki anı peygamberden gayri bir kimse bilmez.") Peygamberimiz eyitti: "Yenfeuke in haddestüke" (Sana söylesem fayda verir mi?). "Sana haber verirsem sem'ine ve ruhuna yarar mı?" Yahudi eyitti: "Kulağımla ile istima ederim (dinlerim)." Peygamber buyurdu: "Sel" (Sor). Yani muradın ki söyle. Yahudi eyitti: "Sana veledin (çocuğun) ahvalinden sual ederim." Resulullah صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ buyurdu: "Maü'r-racüli ebyadu ve maü'l-mer’eti asfaru fe-izactemea fe-ala meniyyu'r-racüli meni'l-mer’eti kane zekeran bi-iznillahi teala" (Erkeğin suyu beyaz, kadının suyu sarıdır. Bir araya geldiklerinde erkeğin menisi kadınınkine üstün gelirse Allah'ın izniyle erkek olur...)
________________________________________

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...