Sondoros (sandaloz - sandaroz) denilen madde

Sondoros dedikleri madde, ham (işlenmemiş) kehribardır. Bunun aslında maden mi yoksa zamk mı olduğu konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdir. Fakat güvenilir ve değerli bir zat bu fakire (bana) haber verdi ki: Bağdat'ta 1-2 okka büyüklüğünde tek parça bir sondorosu kırmışlar, içinden bir tavşan yavrusu çıkmış; öyle ki tamamen kurumuş ama bir tüyüne bile zarar gelmemiş. Bundan anlaşıldı ki sondoros aslında bir zamk (ağaç reçinesi) imiş. Bazen de içinden böyle çöpler (dal/yaprak parçaları) çıkarmış.Bu mübarek madde, büyük tiryak (panzehir/ilaç) karışımının malzemelerinden olup, etkisi hayret verici bir zamktır. Örneğin iri bir toz şekeri ile dövüp tütsü yapsa, nezlesi olan kişide çok hızlı etki gösterir. Defalarca başıma geldi ki dişim ağrırken bu tütsüden kullandım, ağrıyı derhal kesti. Nezle ve öksürük sebebiyle uykudan mahrum kalan kişiye verdim, tütsü olarak kullanınca derhal uyudu. İyice dövüp uykudan önce nezleden şişmiş diş etlerine sürülürse, defada geçirip iyileştirir. Bu fakir (ben), uzak bir yere gitmek istediğimde bir dirhem kullanıp yola çıkardım. Yolda asla yorgunluk çekmezdim; ayrıca baştan mideye akan geniz akıntısını (rutubeti) keser. Eğer 10 dirhem sondorosa 2 dirhem Arap zamkı katılırsa; bedeninde aşırı rutubetten şikayet eden, yani bedeni fazla nemli/balgamlı olan kişi aralıklarla 1 dirhem toz haline getirip yutarsa, 2 saat sonra sinirlere verdiği kuvvet sihir gibi ortaya çıkar. Hatta etli ve yağlı (şişman) olup hareket etmekte zorlanan kişiler yaklaşık 4.5 gram kullanırsa büyük bir rahatlığa kavuşur. Nefesi açmada, sinirleri güçlendirmede ve bedendeki rutubeti (nemi/ödemi) azaltmada harikulade bir özelliği olduğu bilinmektedir. Ancak tıp kitaplarında sondorosun özelliklerinde zayıflık (kilo kaybı) getireceği yazılmıştır. Ben yaz mevsiminde defalarca, uygun bir şekilde sirkencübin (sirke-bal şerbeti) ile beraber iri yarı (şişman) bir adama uzun süre verdim, fakat herhalde zayıflatıcı bir etki görmedim Kısacası, Arap zamkı onun yan etkilerini gideren (ıslah eden) bir maddedir. Sondorosun bu şaşırtıcı etkisini ve kullanım özelliklerini insanlara anlatıp kavratmak zordur; çünkü bunu başka bir şeyle kıyaslayarak anlamak pek mümkün değildir.
Herhangi bir darbe, kırık veya vücudun herhangi bir yerinden kanama olduğunda, 1 dirhemi su ile içilirse kanamayı kesinlikle keser. Özellikle burun kanamasını durdurduğunu çok defa tecrübe ettim. Ancak kadınlarda adet kanamasını söktürür (artırır). Bazı mizaçlarda bağırsakları hızla yumuşatır (müshil etkisi yapar) bununla birlikte ishal hastalığını da keser. Bu durum tekil ilaçlar kitaplarında da yazılıdır. Ayrıca yutulduktan 1 saat kadar sonra insanda bir ferahlık, rahatlık ve sevinç meydana getirir.