Evren 25 deneyi

'Evren 25' deneyi, 1958 ve 1962 yılları arasında Amerikalı bilim insanı John Calhoun tarafından yürütülen bilim tarihindeki en rahatsız edici çalışmalardan biridir. Calhoun, büyüyen bir popülasyonun sosyal dinamiklerini incelemek amacıyla, bol miktarda yiyecek, su ve alan içeren "Fare Cenneti" adlı ideal bir ortam tasarladı. Başlangıçta koloni gelişti, ancak 317 gün sonra popülasyon büyümesi durgunlaşmaya başladı. 600 fareye ulaşıldığında ciddi sosyal sorunlar ortaya çıktı: hiyerarşiler kuruldu, en güçlü bireyler başkalarına saldırmaya başladı ve dişiler arasında şiddet ve erkeklere karşı üreme ilgisinin olmaması gibi saldırgan ve uyumsuz davranışlar ortaya çıktı. Pasif, üremeyen (güzel fareler) erkekler baskın hale geldikçe, doğum oranı düştü, genç ölüm oranı %100'e ulaştı ve koloni yamyamlık ve eşcinselliğe sürüklendi.
Deney 25 kez tekrarlandı, her seferinde benzer sonuçlar elde edildi ve toplumsal çöküş ve kent sosyolojisi çalışmasını modellemek için kullanıldı.