Bence meseleye sadece “din mi, seküler ideoloji mi?” diye taraflar üzerinden bakmak yerine, kitlelerin nasıl manipüle edilebildiğine bakmak gerekiyor. İnsanlar bir grubun içinde olduklarında, sorgulama yeteneklerini bireysel olarak kullandıkları kadar özgür kullanamayabiliyorlar. Bir düşünce veya davranış grup içinde yaygınlaştıkça normalleşiyor, hatta zamanla meşrulaşıyor. Böylece insanlar, tek başlarına asla kabul etmeyecekleri şeyleri grubun parçası olarak kabul edebiliyor.

Bu yüzden asıl tartışılması gereken dinin ya da sekülerliğin kendisinden ziyade, güç, manipülasyon, kitle psikolojisi ve sorgulama yetisinin nasıl devre dışı bırakıldığı olmalı. Bu mekanizma farklı ideolojilerde, inançlarda ve toplumsal yapılarda ortaya çıkabilir. Meselenin tarafı değil, insanı buna açık hâle getiren mekanizmayı konuşmak daha anlamlı.

Şehir ismi vermem doğru olur mu bilmiyorum ama hatırladığım net bir olay var. Orada, tahminimce günahların kefareti, istediğin dünyevi bir şeyin senin olması gibi vaatler vardır. hatta en uç noktada cennet vaadi söz konusudur. İşte sorgulanması gereken, o insanların bu sözlere nasıl inandıkları ve hangi noktada bu manipülasyonun onlar için bir inanç hâline geldiği. Olay zaten haberlere çıkmıştı ve orada korkunç ilişkiler söz konusuydu.