Esmâdan Evvel istikamet

3. Önce haram-helâl dengesi düzeltilmelidir

Esmâ ile meşguliyetin en çok ihmal edilen taraflarından biri, haram-helâl hassasiyetidir. İnsan bir taraftan ilâhî isimlerle meşgul olup öte taraftan kazancında, dilinde, bakışında ve gündelik yaşayışında hudutları gevşek bırakıyorsa, kendi eliyle kendi önünü bulandırmış olur. Çünkü kalp, bir yandan toparlanmaya çalışırken öte yandan haramın ve şüphenin ağırlığını taşıyorsa, meşguliyetin tesiri zayıflar. Bu söz ağır gelebilir; fakat hakikate daha yakındır.

Bana göre burada esas olan, ism-i şerifleri artırmaktan önce hayatın içinde açıklık kazanmaktır. Helâl lokma, temiz kazanç, kul hakkından sakınma ve şüpheli şeylere karşı dikkat, esmâ meşguliyetinin dışarıdaki zeminidir. O zemin kirli kalırsa, içeride aranan safiyet de kolay kolay yerleşmez. İnsan bazen bunun farkına varmaz; meşguliyeti artırdığını sanır ama aslında taşıyıcı zemini zayıf bırakmıştır.