Kendini Savunma

OODA Döngüsü
OODA Döngüsü (OODA Loop), ABD Hava Kuvvetleri Albayı John Boyd tarafından geliştirilmiş bir kavramdır. OODA; Gözlemle (Observe), Uyum Sağla/Yönel (Orient), Karar Ver (Decide) ve Harekete Geç (Act) kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Bu kavram, insanların eylem veya karar alma gerektiren bir uyarıcıyla karşılaştıklarında geçtikleri süreci tanımlar. İlk olarak, bir uyarıcıyı gözlemleriz. İkinci olarak, kendimizi bu uyarıcıya veya yeni duruma göre yönlendirir, uyum sağlarız. Üçüncü olarak, yaptığımız gözleme dayanarak ne yapacağımıza karar veririz. Ve son olarak, harekete geçeriz. OODA Döngüsü'nün kişisel savunma stratejisi üzerinde çok önemli etkileri vardır.
Normal insani etkileşimler, bir kişinin hareket ettiği, diğerinin gözlemlediği, uyum sağladığı, karar verdiği ve harekete geçtiği ve bu döngünün tekrarlandığı OODA döngüleri zinciri olarak görülebilir. Ancak saldırgan durumlarda, bir kişinin döngünün ilk iki aşaması arasında sıkışıp kalması mümkündür. Bir saldırgan sürpriz bir saldırı başlattığında ve baskıyı sürdürdüğünde, kurban o kadar çok bilgi bombardımanına tutulur ki, sürekli gözlemleme ve duruma uyum sağlama çabasında takılı kalır. Durum çok hızlı ve ezici bir hızla ilerleyip değiştiği için karar aşamasına bile geçemez. Saldırgan hareket aşamasındadır, kurban ise iki adım geride sıkışmış durumdadır ve aradaki farkı kapatamaz.
OODA Döngüsü kavramı; çevrenizin farkında olmanın, bir planınızın olmasının ve proaktif seçimler yapmanın neden bu kadar önemli olduğuna ışık tutar. Çevrenizin farkında olduğunuzda, potansiyel bir saldırgan siz daha ne olduğunu anlamadan harekete geçemez. Belirli seçimler yaparak siz harekete geçmiş olursunuz; bu da saldırganı döngünün ilk yarısına (gözlem ve uyum aşamasına) zorlar. Böylece artık saldırganın iki adım önünde veya en azından onunla aynı seviyede olursunuz.
"Geri çekil!" (Back off!) komutunu kullanmanın bu kadar etkili olmasının nedenlerinden biri de budur. Saldırgan durumun kendi kontrolü altında olduğunu düşünür. Size ne yapmak istediğine karar vermiştir, planının/eyleminin ortasındadır ve aniden siz onun döngüsünü bölersiniz. Bu hamle onu tekrar gözlem ve uyum sağlama aşamalarına fırlatır ve oyunun kurallarını değiştirir. Kontrolü ele alırsınız, saldırgan bunu hisseder ve en azından geçici olarak geri adım atması muhtemeldir. Bunu etrafta başka insanların olduğu bir yerde yaptıysanız, saldırgan yeni durumu gözlemlediğinde tüm dikkatin kendi üzerinde olduğunu hemen fark edecektir; bu da yasa dışı bir şeye kalkışmak üzere olduğunu bilen biri için hiç de rahat bir durum değildir. En azından, saldırganın OODA döngüsünü bölmek, fiziksel meşru müdafaaya başvurmanız gerektiğinde size üstünlük sağlayacaktır.
"Geri çekil!" komutunun yanı sıra, bir saldırganın OODA döngüsünü bölmenin, onun saldırısını yeniden düşünmesini sağlamanın veya fırsatı kaçırmasını sağlamanın birkaç yolu daha vardır. Bir tehdit fark ettiğinizde yanınızda bir silah taşıyorsanız (özellikle ıssız bir bölgede), elinizi silahın üzerine koymak, silahı çekmek veya silahın emniyetini açmak ve potansiyel tehdidin bu hareketinizi fark etmesini sağlamak onun kararını tekrar gözden geçirmesine neden olabilir. Üzerinizde silah olmadığı halde sahte bir silah kontrolü (silahı kontrol ediyormuş gibi yapmak) yapmak da işe yarayabilir.
Elbette sahte bir silah kontrolü ters tepebilir ve bu ihtimale karşı hazırlıklı olmalısınız (kaçmaya, kaçınma manevraları yapmaya, denileni yapmaya veya gerekirse savaşmaya). Ancak bu, fiziksel şiddete başvurmadan bir saldırganın OODA döngüsünü bölmeye ve planlarını değiştirmeye iyi bir örnektir.
Bir rakibin OODA döngüsünü bozmak için işe yarayabilecek bir başka strateji de sadece onunla konuşmak, ona seslenmek veya bir soru sormaktır. Bir soru sorulduğunda, en azından hızlıca da olsa o soruyu düşünmemek zordur ve bu durum rakibi şaşırtabilir. Mesafeyi korumak veya mesafe yaratmak daha güvenli bir seçenektir; ancak bir tehdit size doğru yaklaşıyorsa, kendinizden emin bir şekilde "Selam, nasılsın?" demek, planını olmasa bile zihnini sıfırlayabilir ve zamanlamasını bozabilir. Doğru zamanda kullanıldığında, basit bir sorunun fiziksel bir planı bozmakta ne kadar etkili olabildiği şaşırtıcıdır. Bir dahaki sefere bir partnerle antrenman yaparken, saldırıdan hemen önce ona bir soru sorun ve ne olacağını izleyin. Bunu bir veya iki kez yapmış olsanız bile, yine de şaşırtıcı bir etkisi olabilir.
Öte yandan, eğer bir saldırgan "adrenalin patlaması yaşıyorsa", odaklanmışsa ve kararlı bir şekilde saldırı için hamle yapıyorsa, sorduğunuz soruyu büyük olasılıkla duymayacaktır bile, bu da bu yöntemi etkisiz kılacaktır.
Donup Kalmayı (The Freeze) Önlemek
Önceki bölümde belirtildiği gibi, ani bir saldırı insanın donup kalmasına neden olabilir; çünkü hızlı ve ezici bir saldırı, zihnin uyum sağlaması için çok fazla bilgi demektir. Korku da donup kalmaya neden olabilir. Korku ve ezici bir saldırının birleşimi ise daha da kötüdür. Facing Violence (Şiddetle Yüzleşmek) kitabında Rory Miller, farklı donma türlerine ve bunların nasıl kırılacağına dair bir bölüm ayırır. Benim her bir tür için spesifik örneklere ve detaylara girecek kadar donma veya donmayı kırma konusunda yeterli deneyimim yok, ancak benim işime yarayan iki strateji, Rory'nin sunduğu çözümleri takip ediyor.
Donup kalmanın doğası gereği "donarsınız" veya hiçbir şey yapmazsınız. Ve bu durum, bir şey yapan başka biri veya başka bir şey tarafından tetiklenir. Donup kalmayı önlemenin (and donmayı kırmanın) anahtarı, aktif olarak bir şey yapmaktır. Bu bariz görünebilir, ancak aşağıda açıklandığı gibi bundan daha fazlası vardır ve bu, kişisel savunma stratejinizin temel bir parçası olmalıdır.
Önceden Pozisyon Alma (Pre-Positioning)
Çoğu saldırgan, kurbanlarını gafil avlamaya çalışır. Ve geleceğini görmediğiniz bir saldırıya uğradığınızda, en azından anlık olarak donup kalırsınız. Herkes kalır. İlk olarak, bedeniniz ve zihniniz saldırının fiziksel doğası karşısında şoka uğrayacaktır. İkinci olarak, ya ilkel bir seviyede tamamen felç olacaksınız, neler olup bittiğini anlamaya çalışırken takılıp kalacaksınız ya da günlük zihninizden daha agresif bir duruma geçerken bir an için duraklayacaksınız. Bu süre zarfında, saldırganınız tarafından çoktan hırpalanıyor olabilirsiniz. Bunun olmasını önlemenin bir yolu, benim önceden pozisyon alma dediğim yöntemi kullanmaktır.
Önceden pozisyon alma, durum fiziksel boyuta geçmeden önce tehdidin farkında olmanızı gerektirir. İdeal olanı, kendinizi çok ama çok uzağa konumlandırmanızdır ve böylece hiçbir fiziksel saldırı gerçekleşmez. Ancak tehditten kaçamadığınızda (ve tehdit üzerinize doğru yaklaştığında), önceden pozisyon almak, zihinsel ve fiziksel olarak kendinizin o avcıya/saldırgana dönüşmesini içerir. Kendinizi tehdide saldırmak üzere önceden konumlandırırsınız. Zihinsel olarak kurban olmaktan çıkıp saldırgan/avcı konumuna geçmek dünyalar kadar fark yaratır. Önceden pozisyon alma aktiftir. Bir şey yapmayı içerir. Ve bir şey yapmak, donup kalmanın tam tersidir.
Ayakta ve vuruşlu olarak azıcık bile olsa hafif dövüş (sparring) yapmış olan herkes bilir ki; ayakları yere sabit, göğüs göğse, eller aşağıda ve rakibin tam önünde durmak çok kötü bir fikirdir. Ancak örneğin rakibinizin dışına doğru çember çizerek hareket etmek, kendi seçeneklerinizi maksimuma çıkarırken onun seçeneklerini minimuma indirir ve harika işe yarar. Önceden pozisyon almak, rakibinize göre konumunuzu ayarlamayı ve rakibinizi bir saldırgan olarak değil, kendi avınız olarak görmeyi içerir. Eğer saldırmak için hareket ederse, size bir şey veriyordur. Sizin kendi avantajınıza kullanacağınız bir açık yaratıyordur.
Bunu anlamak ve kullanabilmek için önceden pozisyon alma pratiği yapmanız gerekir, ancak bu, fiziksel dövüş sanatları ve kişisel savunma eğitiminizi bir parçası olmalıdır. Sparring yapmak önceden pozisyon alma yeteneğinize yardımcı olacaktır

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...