Diderot Etkisi

18. yüzyıl aydınlanma çağı düşünürlerinden Fransız yazar ve
filozof Denis Diderot'nun borç içinde olduğunu duyan Rus
imparatoriçesi Büyük Katerina Diderot'nun kütüphanesini
satin alıp 25 yillik maaşını da peşin ödeyerek onu zor
durumdan kurtarır. Maddi durumu düzelen Diderot'ya bir
arkadaşı çok şık bir kadife sabahlık hediye eder. Giydiği yeni
sabahlığın verdiği keyifle çalışma masasına oturan Diderot
bu eski masanın yeni ve gösterişli sabahlığına hiç uymadığını
fark eder. Aldığı yüklü miktar paranın verdiği rahatlıkla yeni
bir çalışma masası alır. Ancak bu kez yerdeki eski hali
sabahlığına ve masasına yakışmamaktadır. Yeni bir halı alır.
Bu şekilde eski resimlerini, koltuğunu, duvar halısını,
sandalyelerini derken evindeki her şeyi tamamen yeniler.
Sonunda bütün parası biter ve yine borçlanır. Ancak o zaman
aklı başına gelir ve kendisini nasıl bir tüketim çılgınlığına
kaptırdığını anlattığı "Eski Sabahlığım için Pişmanlık" adlı bir
yazı yazar. Bilinçli bir alışveriş düşüncesiyle yapılmayan ve
ihtiyaç olmadığı halde alınan şeyleri açıklayan bu tüketim
sarmalından bahseden ilk kişi olduğu için anlattığı kavrama
"Diderot Etkisi" denmektedir.
Diderot şöyle der: "Eski sabahlığımın efendisi idim, yeni
sabahlığımın kölesi oldum."