islam ve Ticaret

Yusufiyeli Nickli Üyeden Alıntı

Yüce Allah dünyayı, ayı, güneşi, gezegenleri ve diğer gök cisimlerini insanların yararlanması için yaratmıştır. Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurulur: “Yeryüzünü size boyun eğecek şekilde yaratan O’dur. Öyleyse onun her yanında gezip dolaşın ve (Allah’ın vermiş olduğu rızıklardan yeyin”[Mülk suresi ayet 15] Yararlanma şu ayette gök cisimlerini de kapsar: “O, göklerde ve yerde bulunan her şeyi kendinden bir lütuf olarak sizin hizmetinize vermiştir. Düşünen ve fikir üreten bir toplum için bunlarda nice ibret ve deliller vardır.”[Casiye suresi ayet 13]Mal ve çocuklarla uğraşırken Yüce (Allah’a kulluk terkedilmemelidir. Aksi halde dünya ve ahirette en büyük zarara uğranılır. Kur’an’da şöyle buyurulur: “Ey iman edenler! Mallarınız ve çocuklarınız, sizi (Allah’ı anmaktan alıkoymasın. Kim böyle yaparsa, onlar maddi ve manevi en büyük zarara uğrayanlardır.”[Münafikun suresi ayet 9] “Mallarınız ve çocuklarınız sizin için ancak birer imtihandır”[Teğabün suresi ayet 15] “İnsan kendisini zengin olmuş görünce mutlaka şımarır”[Alak suresi ayet 6] “Mal ve evlat çokluğu ile övünmek sizi oyaladı.”[Tekasür suresi ayet 1]Diğer yandan malını helal yoldan kazanan, zekatını verip, Allah yolunda harcayanlar övülmüştür. Şu ayette Allah yolunda canını feda eden şehitlerle, malını Allah yolunda harcayan servet sahibi zenginler denk sayılmıştır: “Şüphesiz ki Allah, cihad eden mü’minlerin canlarını ve mallarını cennet karşılığında satın almıştır. Çünkü onlar Allah yolunda savaşırlar, öldürürler ve öldürülürler’’ [Tevbe suresi ayet 111] Hz. Peygamber (s.a.) de çeşitli hadislerinde insanın mal ve servet karşısındaki durumunu belirlemiştir. Temiz mü’minin elinde temiz servetin ne güzel bir mal olduğunu bildiren hadis[Ahmed b. Hanbel, IV, 197, 202] helal kazanca ve dürüst insanlara dikkati çekmiştir. Başka bir hadis-i şerifte kişinin gerçek malının miktarı ve ölçüsü şöyle belirtilir: “Ademoğlu; “benim malım, benim malım” der. Senin yiyip tükettiğinden, giyip eskittiğinden veya tasadduk edip devam ettirdiğinden başka malın var mıdır?”[ Müslim, Zühd 3; Tirmizi, Zühd 31, Tefsiru Sure 102/1; Nesai, Vesaya 1]Yahya b. Muaz (r.a.) şöyle demiştir: “Para akrep gibidir. Eğer onu elinde usulüne göre tutamayacaksan sakın tutma, aksi halde seni ısırır ve zehiri ile öldürür.” Usulüne göre tutma (rukye) nedir? diye sorulunca; “kişinin helal yoldan kazanıp, yerine harcamasıdır” diye cevap verdi. Diğer yandan Yahya b. Muaz, malın ölüm sırasındaki özelliğini şöyle belirlemiştir: “Malın hepsi ölenin elinden alınır, fakat kıyamet günü malın hepsinin hesabı kazanan bu kişiden sorulur”[ İmam Gazali, Zübdetü’l-İhya terc. Ali Özek, İstanbul 1969, s. 408]Ancak mal ve servetle ilgili bu gibi ayet, hadis ve tespitler İslam’ın servet sahibi olmanın ve zenginliğin karşısında olduğu anlamına gelmez. Meşru yoldan kazanılan, zekatı verilen ve başkalarını ezme, küçümseme, gurur ve kibir için kullanılmayan servetlerin “iyi mal iyi kişilerin elinde ne güzeldir”[ Ahmed b. Hanbel, IV, 197, 202] hadisinin şümulüne girdiğinde şüphe yoktur. Diğer yandan mal mülk edinirken ve bunu idare ederken, bu meşguliyetin mal sahibini yüce (Allah’a ibadet ve taatten alıkoymaması da gerekir. İslam’ın Medine-i Münevvere’ye yayılması, müesseseleşmesi ve henüz bir devlet bütçesinin oluşmadığı devrelerde düşman karşısına büyük orduların çıkarılması Hz. Ebu Bekir ve Hz. Osman gibi varlıklı sahabilerin yardımları sayesinde olmuştur. Burada servetler iyi insanların elinde iyi işlerde kullanılmış ve ahiret yatırımının sermayesini oluşturmuştur.
(Kaynak: Ticaret Ve İktisat İlmihali Prof. Dr. Hamdi Döndüren ERKAM YAYINLARI)