ilahi irade ve tercih bila mureccih

tereccuh bila mureccih farkini kabul etmemiz icin hangi deliller vardir? iradenin iki zidda nisbeti esit oldugu halde ikisinden birisi arasinda yeterli sebep olmadan tercih nasil meydana gelebilir? alemin kidemine karsi ne denmelidir?

"iradenin iki zidda nisbeti esit oldugu halde ikisinden birisi arasinda yeterli sebep olmadan tercih nasil meydana gelebilir?"

İki aynı şeyden mi söz ediyorsun? Eğer öyle ise:

İki şey birbirine eşse o zaman o iki şey değil, bir şeydir. Bahsedilen şeylerin aynı türde, aynı nitelikte ve aynı konumda olmaları gerekiyor. Eğer bu şartlar sağlanmazsa onlar eş şeyler değildir.

bundan bahsetmiyorum. Allahin beni yaratmasi ve yaratmamasi, su vakitte degil de 5 sene sonra yaratmasi birbirine zit seyler. Yani yaratma ve yaratmama birbirine zit olan iki mumkun seydir. Allahin kudreti beni yaratmaya da elverisli yaratmamaya da elverisli, su vakitte degil de 5 sene sonra yaratmaya da elverisli. Bundan dolayi kudret yaratmanin meydana gelmesi icin yeterli degil, irade lazimdir diyor ehli sunnet.

Sonra bende dedim ki irade de beni yaratmaya yaratmamaya da elverisli, su vakitte degil de 5 yil sonra yaratmaya da elverisli. O zaman irade de yeterli degil iste.

Bende diyorum tereccuh bila mureccih ile tercih bila mureccih farkini kabul etmeye goturecek bir delil var mi ki?

Ben Allah(c.c) neyi ne zaman yaratacağındaki hikmeti bilmem. İradesiyle dilediğini yapar. Senin başka bir iddian mı var?

Kardeşim senin bakış açındaki hata iradeyi sanki potansiyel bir güç gibi ele alıyorsun. Oysa Ehli sünnette irade fiili bir yönelmedir. Yani Rabbimizin iradesi iki zıdda da eşit şekilde elverişli olabilir ama birine yöneldiği anda zaten müreccih odur. Bu yüzden ifade ettiğiniz gibi "irade de yeterli değil" denemez; çünkü o yönelme anı zaten tercih fiilidir.

Kudret sadece yapabilme gücü, yani yaratmaya da yaratmamaya da eşit olma gücüdür. İkisi de mümkündür. Ama irade, bu iki mümkün arasında birine yönelmedir. Allah dilediğinde yaratmaya yönelir ve o anda yaratma gerçekleşir.

Dolayısıyla "tereccüh bila müreccih muhaldir" doğrudur, çünkü fiil müreccihsiz olmaz. Ama "tercih bila müreccih muhal değildir" çünkü iradenin yönelmesi zaten müreccihtir.

Rabbimiz iradesini dilediği anda yaratmaya yöneltti ve o yönelişle birlikte alem/alemler var oldu. "Neden tam o anda?" diye sormak bu noktada anlamlı olmaz çünkü zaman dediğimiz şey zaten o yaratma iradesinin tecellisiyle başlamıştır.

iradenin iki zidda nisbeti esitse, o iki zittian birini secip digerini secemez. Eger boyle olsaydi biz irade sifatini ortaya atmazdik, direkt kudret yeterli nedendir derdik meseleyi kapatirdik.

Kudretin iki zidda nisbeti esit oldugu icin kudret iki ziddin birini tahsis edip diggerini terk edemiyor. ehli sunnet bunden dolayi irade sifatini ortaya atiyor. fakat problem su ki, irade sifatinin da iki zidda nisbeti tamamen esit, biri digerine racih degil.

ve sorum zaten su, tercih bila mureccih ile tereccuh bila mureccihin farkli sey oldugunun delili nedir? siz tercih bila mureccih, failin tercihinde bir saikin olmadigini soyluyorusnuz, tereccuh bila mureccihte tercihin mureccihsiz gerceklesmesinden bahsediyorsunuz.

yeter neden ilkesi geregi yeterli sebep olmadan birsey meydana gelemiyor. Peki iki mumkun arasindaki tercihte yeterli neden nedir ki, Allah birini terk ediyor digerini tercih ediyor?

irade zaten irade olmasi bakimindan 2 zittan birini secip digerini terk edebilme yetisi. Bu birinden digerine olan tercihin zorunlu olmamasi icin savunuluyor, irade boyle bir kuvvedir zaten.

mesele su vakitte degil de su vakitte yaratmasinin hikmeti nedir? degil.

Mesele su vakitte yaratmasi da su vakitte yaratmasi da mumkunse, bu iki mumkune olan nisbette esitse birini tercih edip digerini terk etmenin imkansiz olmasi. Bana gore yaratma iki mumkun arsinda rastgele bir secim degil, zorunlulukla meydana geliyor.

Allah(c.c) zorunluluk yüklemek bir mantık hatası değil midir?

Ortada bir zorunluluk yok. Allah(c.c) yaratmasında bir hikmet var. İnsan anlasın ya da anlamasın. Bir hikmet var lakin Allah(c.c) zorunluluk yüklemek mantık hatasıdır.

Yeter sebep ilkesi ile ehli sünnet irade anlayışımızı mı karşı karşıya getiriyoruz yoksa çabamız seni ikna etmek mi önce bunu netleştirelim kardeşim...

O'nun dileyişi, başka bir sebebe dayanmaz ki. Bizzat kendi iradesi yeter bir sebeptir.

Tercih bilamüreccih caiz olmakla beraber, tereccüh bilamüreccih muhaldir.

Bir şeyin veya şıkkın diğerine tercih edilmesi hâlinde, tercih edilen şeyin veya şıkkın tereccüh ettiğinden, meydana geldiğinden söz edilir. İşte bu tereccüh, müreccihsiz, yani tercih edici bir sebep veya zat olmaksızın olamaz.

Herhangi bir şey yapıp yapmama hususunda bir karara varmamızdan önce, söz konusu şeyin yapılması ile yapılmaması müsavidir. Yapmayı tercih ettiğimizde, işin yapılması tereccüh etmiş olur. Mesela, bir cümleyi yazdığımız takdirde cümlenin yazılması yazılmamasına tereccüh etmiştir. İşte bu tereccüh, bir müreccihe yani tercih yapan bir kâtibe delalet eder ve onsuz olamaz.

Aynen öyle de bu kâinatın varlığı gösteriyor ki, onun yaratılması, yoklukta kalmasına tereccüh etmiştir. Bu tereccühün müreccihsiz olması muhaldir. Kâinatın yaratılmasını tercih eden müreccih ise ancak ve ancak Kadîr-i Mürîd olan Allah-u Azîmüşşân’dır. Cenab-ı Hak, kâinatın var olmasını, yoklukta kalmasına tercih etmiştir. Bu -haşa- Allah’ın ihtiyacından değil, onun, lütuf ve kereminden dolayıdır.

Tercih bilamüreccih muhaldir.” kaidesini kelam âlimleri, Allah’ın varlığını ispatta kullanmışlardır. Zira bu kâinatın varlığı gösteriyor ki, onun yaratılması ve varlık âlemine çıkması, yokluğuna tercih edilmiştir. Kâinat bir zamanlar yoktu, sonradan var edildi. Bu tercihin müreccihsiz (tercih edensiz) olması ve kâinatın kendi kendine vücut bulması muhaldir.

Demek, “müreccih” kelimesinin iki farklı manası vardır. Birinci manası “tercih eden”dir. Bu manaya göre, tercih eden (müreccih) olmadan, bir şeyin varlığı, yokluğuna tercih edilemez ve o şey yok iken var olamaz.

“Müreccih” kelimesinin ikinci manası ise, “tercih ettiren sebep, özellik ve üstün sıfattır.” Kelimenin bu manasına göre, tercih ettiren bir sebep (müreccih) olmazsa, tercih caiz olur.


konuya saidi nursinin söyleminden alinti yaparak cevap verdim

bende sana bir soru sorayim,
kadere iman edenlerdenmisin?
yoksa kader yoktur her sey unsanin yaptiklariyla şekillenir diyenlerdenmisin?

__________________
'Muhammedün Seyyidü’l-Kevneyni; / Ve’l-Ferikayni min Arabi’n ve min Acemi' (Muhammed (s.a.v)