Vefk,tılsım,ebced ve benzeri uygulamalar nasıl ortaya çıktı?

Arapça da uygun, münasip, zamanında, sırasında; Osmanlıca uyma, uygun gelme, uygunluk gibi anlamlara gelen vefkler beklentilere, umutlara, isteklere cevap vermesi amacıyla üzerlerine harfler yazılarak veya şekiller çizilerek hazırlanmış muskaya verilen isim olarak tarif edilmektedir. Tılsımlı kareler, alfabetik kareler ve Latin kareler olarak da bilinen vefklere, yabancı kaynaklarda “büyü karesi” (magic square) denilmektedir. Vefk birçok ka- renin oluşturduğu bir büyük kareden oluşan, içerisine sayılar veya harflerin yazıldığı aynı anlamı ve aynı toplamı veren tılsımlı karelerdir. Sayıların bulunduğu karelere sayı vefki, harflerin olduğu karelere de harf vefki denilmektedir.
İlk kez Çin'de "Yellow River" nehrinin kenarında Imparator Yaou tarafından M.Ö. 2348'deki büyük selde bir kaplumbağanın sırtında, bir başkasına göre de Çin İmparatoru Yün tarafından M.Ö. 2200'lerde Hoang-Ho nehrinden çıkan bir kaplumbağanın sırtında görüldüğü söylenilen büyüsel karelerin, Avrupa'ya geçişinin Hıristiyanlığın ilk dönemlerine rastladığı düşünülmektedir.
İslam dünyasında ise okkült yazılarda vefklerin kullanımıyla ilgili tartışmalar bulunmakla birlikte, vefkler üzerine çalışmaları olan Amerikalı antropolog Schuyler Cammann, çalışmasında vefklerin en erken görülmeye başladığı zaman olarak İhvan-ı Safa'nın Risalelerini göstermektedir.( Edgar Walter Francis IV, Islamic Symbols and Sufi Rituals for Protection and Healing, Religion and Magic in the Writings of Ahmad ibn al-Buni (d.622/1225), Doktor of Philosophy in Islamic Studies, USA 2005, 130; Schuyler, 190.)
Arapların vefklerle, Cabir b. Hayyan'ın 'Kitab al-Mavazin' adlı eserinde (M.S. 900'lü yıllarda) vefklere yer vermesiyle tanıştıkları ayrıca yedinci yüzyıldan on dördüncü yüzyıla kadar geçen zamanda Persliler ve Arap tacirlerinin bir Çin kültürü olan büyü karesini ülkelerine taşıdıkları da söylenmektedir. Ayrıca Sabit b. Kurra ve Sabiilere kadar uzanan bir tarih de verilmektedir.
Başlangıçta mistik ve felsefi bir görünüm arz eden büyü kareleri büyüsel bir araç ve tılsım olarak kullanılmaya başlandığı zaman duruşunu değiştirerek sonraki dönemlerde ritüel büyünün standartları olmuştur.
Astrolojinin temel unsurlarından olan gezegenlerin insanların hayatlarını etkilediklerine olan inançlar karelere de aktarılmıştır. Büyüsel uygulamalarda, vefklerin gezegenlerle ilişkilerinin olduğuna inanılmış ve gezegenlerle bağlantılar kurulmaya çalışılmıştır.
Bu işlerle uğraşan kimseler her gezegen için farklı vefkler hazırlamışlardır. Her gezegenin mensup olduğuna inanılan madenlerinin veya madalyonlarının üzerlerine kendi vefkleri yazılmıştır. Batı'da, gizli ilimlerin babalarından sayılan gerçek ismi Heinrich Cornelis olan Cornelius Agrippa, vefkleri yedi gezegenle bağdaştırarak yedi adet sihirli kare oluşturur. Vefklerin astroloji ve gezegenlerle olan ilişkisinin oluşturulmasından sonra zamanımıza kadar konuyla ilgili farklı araştırmalar yapılmıştır. Vefkler üzerine İlk bilimsel incelemeler 3/9. yüzyılda olup o dönemde matematiksel bir problem olarak ele alınmıştır.
Günümüzdeki çoğu gizli ilim karakterli kitaplara kaynaklık ettiği düşünülen Şemsü'l-Maarif'in yazarı el- Buni'nin döneminde ise vefklerin gezegenler ve madenlere tahsis edilmesi henüz yaygınlaşmadığı için Şemsü'l-Maarif'in ilk cildinden ziyade ikinci cildi bu konuda daha çok şey ihtiva etmektedir. Vefklerle gezegenler ve madenlerin bağdaştırılması ancak on üçüncü ve on dördüncü yüzyıllarda revaç bulmuş ve bu dönemde İslam dünyasında vefkler de yer almaya başlamıştır. Gezegenlere göre hazırlanan mühürlerin yaygın olarak kullanıldığı dönem on yedinci ve on sekizinci yüzyıllardır.

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...