Esma-i Hüsna listesi anlam ve ilgili olduğu muhteva bağlamında ulema tarafından zatla, kâinatla ve insanla ilgili isimler olarak üçe ayrılmaktadır: Zatla ilgili isimlere örnekler arasında Evvel, Âhir, Zâhir, Bâtın, Hay, Aziz, Kahhar, Azîm, Kebîr, Semî‘, Basîr, Kerîm, Hamid, Rahman, Rahîm isimleri; kâinatla ilgili isimlere örnekler arasında Halik, Bari, Musavvir, Bedi, Mübdî, Muîd, Câmî, Vali, Rezzak, Muhyî, Mumît, Müheymin, Kayyûm, Melik isimleri; insanla ilgili isimler arasında ise Adl, Hakem, Rafi, Muiz, Muzill, Rakîb, Müntakim, Afüv, Gafur, Hâdî, Halîm, Vehhâb, Şekûr, Sabur isimleri yer almaktadır. Bazı İslâm bilginleri Allah’ı yaratılmışlara benzetilir şüphesiyle O’na isim ve sıfat nisbet etmenin sakıncasını ifade etseler de bu görüş hem Kur’an’ın net beyanları ve Peygamberimizin (s.a.s.) açıklamalarıyla hem de ulemanın çoğunluğunun görüşleriyle zayıflatılmıştır. Örneğin mezhep kurucumuz İmâm-ı Mâtürîdî bu isim ve sıfatlarla anılmayan bir yaratıcıya inanan kimsenin şu sorulara nasıl cevap vereceğini sorar: “Evrenin yaratılışını kime nisbet ediyorsunuz; neye tapıyor, hangi varlığa dua ve niyazda bulunuyorsunuz; dinî emir ve yasakları hangi kaynaktan alıyorsunuz?” Bu anlamlı sorular Allah’ın zihnin ürettiği bir kurgu değil, hakiki bir varlık olduğunu ve her an yarattıklarıyla irtibat içinde bulunduğunu vurgulamaktadır. Tasavvuf ekolünde Allah’ın isimleriyle alakalı farklı bir felsefe de geliştirilmiş, aslında her bir ismin varlıklarda tecelli ettiği savunulmuştur. Şüphesiz Allah Teâlâ’ya dua ve niyazda bulunmak için en makbul ve faziletli yol O’na güzel isimleriyle seslenmektir. Bu konuda hem ayetlerde vurgu yapılmış hem de Hz. Peygamber tavsiyelerde bulunmuştur. “Allah’ın Esma-i hüsnâsı vardır. O hâlde O’na bunlarla dua edin. O’nun isimleri konusunda eğri yola sapanlara uymayın” (Araf suresi ayet 180). Ayrıca esmâ-i Hüsna’nın hangisiyle olursa olsun dua edilebileceği belirtilmiş (İsra suresi ayet 110), son inen surelerden Haşr suresinde on altı isim sayılarak bunlara dikkat çekilmiştir. Surelerin başında ve bazı ayetlerde besmele cümlesinde geçen Rahman ve Rahîm isimleri Allah’ın en çok anılan isimleri arasındadır. Nitekim her işimize başlarken bu isimlerin anılması istenmiştir. Allah’ın güzel isimleri arasında en çok zikredilen ve özel bir yeri olan ismi “Allah” ismidir. Bu isme “lafza-i celâl” veya “ism-i celâl” de denilmektedir.

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...