HâmûŞî Nickli Üyeden Alıntı

Hoşgeldin Kıymetli kardeşim müsadenle bir iki notta ben düşeyim konuya, beyanınızda işaret ettiğiniz nokta mühimdir, lakin harf ilmi, yalnız unsur cetvelleriyle veya ebced toplamlarıyla okunacak bir saha değildir. Harfin mizacı vardır, fakat o mizaç sadece nârî, hevâî, mâî, türâbî taksimiyle tamam olmaz. Harfin mahreci, sıfatı, nefesi, adedi, tertipteki mevkii, kendinden önceki ve sonraki harfle imtizacı, kelimedeki vazifesi ve mânaya hizmeti birlikte okunmadıkça hüküm eksik kalır.

Bu sebeple bazı tertiplerin tutmaması yalnız “sayı yanlışlığı”ndan değildir. Bazen harf doğru, sayı doğru, vakit doğru görünür; fakat harfin makamı ile niyetin makamı uyuşmaz. Bazen de kelime zahirde rahmet taşır, fakat okuyanın hâli celâl kapısını tahrik eder. İşte bu noktada havâs ehlinin susması cehaletten değil, emanete riayettendir.

Şunu da ayırmak gerekir, Harf müstakil müessir değildir. Harfe kudret isnat eden tevhid mizanını bozar. Harfi tamamen kuru sembol gören ise işaret dilinden mahrum kalır. Doğru yol ikisinin ortasıdır. Harf ne ilâhtır ne de boş çizgidir. Allah’ın kelâmında yer aldığı nispetle bir edep, bir ölçü, bir remiz ve bir nizam taşır.

Nurânî ve zulmânî ayrımı da bu mizanla anlaşılmalıdır. Zulmânî denilen harfler şer veya habis demek değildir. Bu, harfin perdeli cihetine, yoğunluğuna ve mânanın zuhûr tarzına dair bir tabirdir. Yoksa Kur’ân’ın hizmetine giren hiçbir harf hakir görülmez. Harfin şerefi, bağlı olduğu kelâm ve hizmet ettiği mânadadır.

Harfleri birbiriyle “potada eritmek” tabiri güzeldir, fakat potanın adı şeriat, ateşi ihlâs, terazisi edep olmalıdır. Aksi hâlde kişi harflerle amel ettiğini zannederken kendi vehmiyle amel eder. Çünkü harf ilmi, ehliyetsiz elde süratli netice değil, süratli karışıklık doğurur.

Bu yüzden ben bu bahislerde çok açık konuşmayı doğru bulmam.

Velhasıl, Havâs, sayıyı çoğaltma sanatı değil, harfin makamını, kelimenin nefesini, niyetin yönünü ve şeriatın hududunu aynı anda okuyabilme ilmidir. Bu dörtlü mizan korunursa tertip edep üzere yürür, biri eksik kalırsa netice ya susar ya da sahibini kendi noksanıyla yüzleştirir.