Yüce Allah'ın Arşın Üzerinde Oluşu ile ilgili Seleften Gelen Sözlerin Manası

Allah Arş’ın “üzerinde” değildir; Arş, Allah’ın mutlak egemenliğinin ve hakimiyetinin yaratılmış bir işaretidir. O, Arş’ı yarattıktan sonra da ezelî varlığıyla her şeyi kuşatır. “Üstte olmak” ifadesi, O’nun yaratıklar üzerindeki mutlak üstünlüğünü beyan eder — O’nu sınırlamaz.
Mekanı yaratan, mekana muhtaç olmaz. Arş’ı yaratmak O’nun için bir “ihtiyaç” değil, iradesinin ve hikmetinin tecellisidir. “Neredeydi?” diye sormak, denizi bir bardakla ölçmeye çalışmak gibidir. Deniz, bardağın içine sığmaz; bardağı yaratan da bardağın ölçülerine tabi değildir.
Bu tartışma tam da “Leyse ke-mislihi şey’un” (O’nun benzeri hiçbir şey yoktur — Şura 11) ayetinin gereğini gösterir. Allah’ı aklımızın dar kalıplarına (mekan, yön, kutu, “üstte oturmak”) hapsetmek, O’nu yüceltmek değil, küçültmektir. İman, O’nun sıfatlarını ya olduğu gibi (nasıl’sız) kabul etmek ya da tenzih ederek anlamaktır — ama her halükarda O’nu yaratılmış kategorilere sıkıştırmamaktır.
Sorunuz çok güçlü çünkü tenzihi savunuyor. Asıl tehlike de tam olarak budur: Allah’ı “bir yerde” düşünmek. Ve İslam’ın ana akımı da bu tehlikeyi yüzyıllardır reddetmiştir.

Evet katılıyorum diğer sorum ise şu;
Yazınızda diyorsunuz ki: 'Hangi varlık ihtiyaç duymaksızın tahtın üzerine oturabilir?... Mahlukların oturmasına benzemediğine dair delildir.'
Burada kelimelerle oynayarak mantıksal bir çelişkiye düşmüş olmuyor musunuz? Bir şeye önce fiziksel bir eylem (oturmak/üstte olmak) atfedip, sonra 'ama bizim gibi değil, keyfiyetsiz' demek, o şeye yön biçtiğiniz gerçeğini değiştirmez. İmam Mâlik, İstiva ayeti sorulduğunda, 'İstiva malumdur (kelime anlamı bilinir), keyfiyeti (nasıl olduğu) akılla anlaşılamaz, bu konuda soru sormak bid'attir' demiştir diye biliyorum. İmam Malik, 'Oturur ama keyfiyetsiz oturur' dememiş; bu sembolik ayete fiziksel bir anlam (oturma/mekan tutma) yüklemeyi bizzat yasaklamamıs mıdır?

Yanlışım varsa Kıymetli hocalarımız aydınlatsın

Şimdi bu argümana bakınca gerçekten mantıksal bir sorun var gibi duruyor. Önce Allah’a oturmak ya da üstte olmak gibi bir eylem yüklüyorsun sonra da ama mahlukların oturmasına benzemez keyfiyetsiz diyorsun. Bu şekilde yön ve mekan fikrini zihinden tam çıkaramıyorsun çünkü fiili önce atfedip sonra üstünü örtmeye çalışıyorsun.
İmam Malik’in sözüne gelince o oturur ama keyfiyetsiz oturur demedi. İstiva malumdur keyfiyeti meçhuldür dedi yani kelimenin Arapça’daki anlamı bilinir ama Allah hakkında gerçekte ne anlama geldiği bize kapalıdır ve bunu sormak bidattir. Bence bazı açıklamalar bu sözü fiziksel bir oturma gibi alıp sonra keyfiyetsiz diyerek düzeltmeye çalışıyor ama bu tam bir çelişki yaratıyor.
En temiz ve tutarlı yol bence istivayı doğrudan hakimiyet egemenlik ve mülk olarak anlamak. Böylece Allah’a mekan yön ya da oturma gibi yaratılmış kavramlar atfetmemiş oluyorsun ve Leyse ke mislihi şeyun ayetine de daha uygun duruyor. Yoksa oturur deyip sonra benzemez demek zihni hala o kutu düşüncesine hapsediyor.