Tercüme-i Müfredat-i ibn Baytar

22 // Tercüme-i Müfredât-ı İbn Baytar 5-a gül yağıyla karışdırsa başa sürseler ağrısın gidere. Ve eğer şarâbla suyun içseler içindeki uzun kurdu çıkara ve ishâl men eyleye. Ve bağırsakda olan çıbanları gidere. Dahi bu yaprakdan şâf eyleyüb hatun kişiler götürse rahimden akan rutûbeti kese. Ve dahi döğseler ve sürme idüb göze çekseler göz ağrısına fâide ide. Ve dahi eski iç yağıyla yaku eyleseler hanâzîre ursalar hall eyleye. Ütrünc (Ütrüc) Fârisîce turunc dirler. Türkçe ağaç kavunu dirler. Ekşidir, sovukdur, kurudur. Ahlâtı latîf ider. Kat ider. Sevretini ve yüreği sovudur. Ciğerün harâretini sâkin ider ve mi deyi kavî ider. Ve safrâyı kat idüb safrâda olan teşvîşleri giderir. Ve dahi ıssı mizâclü kişilerin kalbini ferah eyler. Ve ıssı hafakânı giderir. Ve yılan sokduğuna fâide ide. Ve kahl idüb göze çekseler yerakanı giderir. Ve göze fâide ider. Kaçan sirkeyle bişürseler yarım üsküresini sülük yudan kişi içse sülükü öldüre çıkara. Ve ısıtmaya fâide ide. Ve mâlihulyâsı ki safrâ göyünmüşden olur, fâide ider. Ve geç hazm ider. Dahi mi deye yaramazdır. Kulunç götürür. Vâcib budur kim yalnız yiyeler. Önünde ve sonunda ta âm yimeyeler. Ammâ balla mürebbâ olmuşu eyüdür. Hazmı tiz olur. Ammâ kuruducudur ve susadıcıdır. Ammâ müferrahdır. Eğer kabuğun göyündürseler yaku eyleseler barasa ursalar fâide ide.