Kaza namazi ne zaman kılınır, kaza namazı kılarken sıraya dikkat edilir mi?

Yusufiyeli Nickli Üyeden Alıntı

Ebu Hureyre (r.a.) dedi ki:“Resulullah (s.a.), Hayber Gazvesi’nden döndüğü sırada bir gece yürümüştü. Nihayet kendisine uyku basarak dinlenmek için mola verdi. Bilal (r.a.)’a:- ‘Sen, bizim için geceyi gözet!’ buyurdu. Bilal (r.a.), kendisine takdir edildiği kadar (nafile) namaz kılmış, Resulullah (s.a.) ile sahabileri uyumuşlardı. Sabah yaklaşınca Bilal (r.a.), fecrin/şafağın doğacağı tarafa doğru dönerek hayvanına dayanmış ve hayvanına dayalı olduğu halde uyuya kalmıştı. Ta güneş yüzlerine vuruncaya kadar ne Resulullah (s.a.), ne Bilal ve ne de sahabeden hiçbiri uyanmamıştı. Neticede, ilk uyanan Resulullah (s.a.) oldu. Telaşa kapılarak:- ‘Ey Bilal!’ diye seslendi. Bilal (r.a.):- ‘Annem-babam sana feda olsun, ey Allah’ın Resulü! Senin nefsini tutan Allah, benim nefsimi de tuttu!’ dedi. Resulullah (s.a.):- ‘Develeri (yularlarından tutarak) çeki(p yürütü)n!’ emrini verdi. Sahabiler, biraz develerini çekerek ilerlediler. Sonra Resulullah (s.a.) abdest aldı ve Bilal (r.a.)’a emrederek namaz için kamet getirtti. Daha sonra sahabilerine sabah namazını kıldırdı. Namazı bitirdiğinde:- ‘Her kim namazını unutursa, onu hatırladığı zaman kılıversin! Çünkü Allah, “Beni anman için namaz kıl” (Taha, 20/14) buyurdu’ dedi.”* Bu hadisi, Müslim rivayet etmiştir.[ Müslim, Mesacid 309 (680); Ebu Davud, Salat 11 (435, 436); Nesai, Mevakit 54, 55; İbn Mâce, Salat 10 (696)]

Açıklama:Hadiste haber verilen olay, metinde açıkça ifade edildiği gibi, Hayber Savaşı’ndan dönerken meydana gelmiştir.Hz. Peygamber (s.a.), sahabilerinin uykusu gelip de konaklama mecburiyetinde kalınca, sabah namazı vaktinde kendilerini uyandırması için Bilal (r.a.)’i görevlendirmiş ve sahabilerle birlikte dinlenmeye çekilmişti. Bu görevi bir başkasına değil de Bilal (r.a.)’a vermesinin sebebi; onun müezzin oluşu ve namaz vaktini daha iyi bilmesi olsa gerektir. Ancak diğer sahabilere arız olan uyku Bilal (r.a.)’a da gelmiş, üzerine aldığı görevi yerine getirememiş ve Resulullah (s.a.)’i sabah namazına uyandıramamıştır.Hadisin devamında, Hz. Peygamber (s.a.)’in Bilal (r.a.)’a emrettiği, onun da namaz için kamet ettiği zikredilmiş, ezan hiç söz konusu edilmemiştir. Bu, kaza namazlarında ezan okunmayacağı görüşünde olan İmam Malik, İmam Evzai ve İmam Şafii’nin sonraki görüşüne delil olmaktadır. Bunlar ayrıca Ebu Said el-Hudri (r.a.)’dan gelen Hendek günü vaktinde kılınamayan öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarının ezan anılmadan sadece kametle kılındığına dair rivayeti de delilleri arasına alırlar. İmam Ahmed ile İmam Ebu Hanife’ye göre kaza namazları için de ezan okunur. Bunlar, üzerinde durduğumuz hadisin Buhari’nin “es-Sahih”teki “Sonra Bilal ezan okudu ve Resulullah (s.a.) iki rekat (sabah namazının sünnetini) kıldı. Sonra da sabah namazını(n farzını) kıldı...” (Buhari, Teyemmüm 6) şeklindeki rivayeti kendilerine delil almışlardır. Bu rivayette önce ezan, sonra iki rekat sünnet daha sonra da sabah namazının zikredilmesi, zikri geçen “ezan”dan maksadın; kamet değil, ezan olduğunu gösterir. Buhari, Teyemmüm 6; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, (19872)’de geçen İmran b. Husayn hadisi ile Ebu Davud, Salat 11 (444)’de geçen Amr b. Umeyye ed-Damri’nin rivayetleri de bu görüş sahiplerini açıkça desteklemektedir.Birincisi: Aslında önce ezan okunmuş sonra kamet getirilmiş, fakat ezan söylenmemiştir.İkincisi: Ezanı terk etmenin de caiz olduğunu bildirmek için ezan terk edilmiştir.Hendek Savaşı’ndaki uygulama hususunda hem ezan hem de kametin mevcut olduğuna dair rivayetler de mevcuttur. Üstelik birden fazla namaz aynı anda kaza edilirse, her birisi için ayrı ayrı ezan okunmasının sünnet olup olmadığı konusunda bu görüş sahipleri arasında fikir birliği yoktur.“Beni anman için namaz kıl” ifadesinden maksat; namazı, içerisinde beni zikretmek için kıl. Öyle ki ben seni överek zikredeyim. Namaz vakitlerinde namaz kıl. Riyasız olarak sadece beni anmak için namazı kıl demektir.Ayrıca bu hadis, unutan ile uyuya kalıp namazı kılmayana lazım olduğunun delilidir. Kasten namazı kılmayan kazanın vacip olduğunu söyleyenler olduğu gibi olmadığını söyleyenler de vardır.Ayrıca bu hadisten; vakti geçirilmiş namazların cemaatle kaza edilebileceği anlaşılmaktadır. Yalnız sabah namazının sünnetinin de kılınıp kılınmayacağı konusunda görüş ayrılığı vardır. Sabah namazı ezanı müteakiben Sabah namazı haricinde nafile kılınmaz lakin kaza namazları müstesnadır.