| Yusufiyeli |
08.01.26 10:31 |
Vetr veya aynı kökten olan vitr kelimesi bir, üç veya beş gibi tek haneli sayı anlamına gelir. Rivayetlere bakılırsa Resulullah bu ibadetin son kısmını üç rekat kıldığı için bu isim verilmiştir. Anlatılana göre Resulullah ikişer rekattan sekiz rekat kılar, bundan sonra ise üç rekat daha kılarak toplam 11 rekat kadar gece namazı eda ederdi. Bu itibarla vitir, gece namazlarının sonuncusu olarak nitelenir(Buhari, "Vitir", 4.) ve bir rekattan 11 rekata kadar tek rekatlı kılınan namaz olarak tanımlanır. (Buhari, "Vitir", 1.) Aslında bu gün teravih namazı olarak bilinen ve kılınan namaz, Resulullahın gece kıldığı bu namazdır. Nitekim Şafi fıkhına göre fıkhına göre teravih namazı sekiz rekattır. Bununla beraber son üç rekatın öncesinde kılınan 8 rekat sanki bu üç rekattan ayrışmış gibi yorumlanmıştır. Oysa gece namazı olarak bilinen vitir namazını Resulullah'ın asgarisi üç, azami 11 rekata kadar kıldığı rivayet edilir. Dikkat edilirse günümüzde de, vitir namazı üç rekat olarak kılınır. Fakat tıpkı Resulullah'ın yaptığı gibi, her iki rekatta bir selam verip sekiz rekat kıldıktan sonra, son kısmı üç rekat kılarak toplam 11 rekat kılmakta beis yoktur. Hatta bu şekilde üç, beş, yedi veya dokuz rekat da kılınabilir. Resulullah bu namazın üçüncü (son) rekatında kunut (dua) okuduğu için, günümüzde de kunut duaları okunur. Hemen hatırlatalım ki, "kunut" kelimesi dua anlamına gelen fikhi bir terimdir. Birçok ayette( Bakara suresi ayet116, 238; Al-i İmran suresi ayet17, 43; Nisa suresi ayet 34; Nahl suresi ayet 120; Rum suresi ayet 26; Ahzab suresi ayet 31, 35; Zümer suresi ayet 9; Tahrim suresi ayet 5, 12.)geçen kunut terimi, "itaat etmek, ayakta durmak ve ibadet etmek" gibi anlamlara gelir.
Gece namazları dahil Resulullah'ın birçok namazda kunut yaptığına dair rivayetler vardır. Kunut olarak okuduğu dua ve bu duayı yapmasının sebebine bakılırsa, daha çok bir şerden kurtulma veya bazı kişilerin lehinde dua etme ya da kulluk bilincini yerine getirme şeklinde özetlenebilecek saiklerle okuduğunu anlıyoruz.
Her ne kadar 'kunut dualarını' okumak yaygınlık kazanmışsa da 'kunut duaları' olarak standart bir metin olmadığını hatırlatalım. Birçok farklı muhtevada 'kunut duası' örnekleri nakledilmiştir. Ebu Said el-Hudri gece namazında Resulullah'ın "Sübhaneke" duasını okuduğunu nakleder. Hatırlanacağı üzere bu dua, vakit namazlarına başlarken okuduğumuz duadır. Zira birçok rivayette tekbir aldıktan sonra, Resulullah'ın bu duayı veya başka duaları okuduğundan bahsedilir. (İbn Hanbel, 3.cilt 51)
Fakat günümüzde "Sübhaneke" olarak bilinen dua, adeta standart dua gibi algılanır. Bir rivayete göre Hz. Hasan'a “gece (vitir) kunutunda ne okuyayım?" diye bir soru sorulmuş, o da Resulullah'ın şu duayı okuduğunu hatırlatmıştır:
Ey Allah'ım, hidayete erdirdiklerin içerisine beni de kat. Afiyet verdiklerin arasında bana da afiyet ver. Gözettiklerinin arasında beni de gözet. Verdiğin nimetleri benim için bereketli kıl. Hükmet- tiklerinin şerrinden beni koru. Şüphesiz sen hükmedensin. Senin takdirine karşı gelinmez. Senin rızanı kazanan kişi alçalmaz ve senin düşman olduğun ise şeref bulamaz. Rabbimiz, senin hayrın pek çoktur ve sen sana layık olmayan şeylerden münezzehsin. ( Ebu Davud, "Tefriu' Ebvabi'l-Vitr", 5; Tirmizi, "Vitr", 10. )Rivayetin sonunda Hz. Hasan'ın bu duayı vitir namazında okuduğu kaydı eklenmiştir. Hasan'ın babası Hz. Ali'nin ise daha kısa bir 'kunut' okuduğu söylenir ve rivayetin bir bölümünde şu duayı yaptığı iddia edilir:
Allah'ım senin gazabından rızana, cezandan affina, senden sana sığınırım. Sen kendini nasıl övmüşsen, senin isimlerini saymam övgülerin en güzelidir. (Ebu Davud, "Tefriu' Ebvabi'l-Vitr", 5.)
Değişik 'kunut duası' örnekleri daha bulunmakla birlikte, Hanefi fıkhına göre Hz. Ömer'e dayandırılan bir haberle ilintili olarak "Allahümme inna neste'inüke..." ve "Allahümme iyyake na'büdü..." şeklinde başlayan duaların okunması görüşü benimsenmiş ve yaygınlık kazanmıştır. Nitekim günümüzde de Müslümanlar vitir namazlarının son rekatlarında bu duaları okurlar.
|
