kâf hea yâ ayn sâd. bu isimlerin sırrı nedir ?

Geç cevap verdim kusura bakma sorunla alakalı tam malumatım yok. Ulaşabildiğim eserlerde tesadüf etmedim. Hurufla ilgili açıklamalar çeşitli kitaplarda yapılmıştır. ez-Zerkani'nin "ilmi huruf risalesi", bu konuya ayrılmış önemli risalelerden birisidir. Zerkani burada elif'den başlayarak harflerin özelliklerini sıralamış ve surelerin faziletlerinden bahsetmiştir. Harflerle ilgili olarak yaptığı yorumlarıyla meşhur olan İmam Ahmed b. Ali el-Buni de, Şemsu'l-Ma'arifi'l- Kübra isimli eserinde hurufu mukattaayı yorumlarken şöyle söylemektedir: "sad kaf ve zal hurufu mukattaaları kitabın büyüklük ve mucizelerine bir işarettir veya kalbi ve aklı olanlara bir hatırlatma ve uyarıdır." Bunlardan her harfin üç türlü hareketine göre üç yer ve makam vardır. Bunlar sırasıyla ötreli, üstünlü ve kesreli olduğuna göre ifade edilir. Bu üç makamdan her birinin cismani, ruhani ve nefsani yeri vardır ki, böylece bu üç makamın toplamı dokuzdur, sayıları da dokuzdur. Bu nedenle gök katları da dokuzdur. Tabiatlar da dokuzdur - insandaki duygu ve his organları da dokuzdur, ki bundan da bir, ölçü ve nispet çıkararak kendini göstermiş oluyor.
Altı sayısını 9'la çarpan bir kimse 54 gibi bir sayıyı elde eder. Çünkü 6 sayısı Allah'ın dünya ve gökleri yarattığı gün sayısıdır ki, bu tam sayı olmaktadır. Yedi gök katı, arş, kürsi dünyamızla birlikte 10 sayıyı oluşturur, böylece surelerin başlangıcındaki harfler hakkında bilgi veren el-Buni her harfin özelliklerini saymıştır. Kitabının başka bir yerinde: "Şunu bil ki, Kur'an surelerinin başlangıç ayetleri olan 14 harften her birinin ayrı ayrı manası vardır. Hak Teala bunları kuluna göstermiş olsa, o kul Hak Te'aladan keramet payesini kazanmış olur" demektedir.( İmam Ahmed b. Ali el-Buni, Şemsu'l-Me'arifi'l-Kübra, tercüme. Selahattin Alpay, İstanbul 1979, c. 1, s. 178.)
Aynı müellif bu harflerin faydalarını sayarken de: "Bu harfleri ilahi düzen sırasıyla gümüşten bir mühür veya yüzük içine ayın öküz boğa burcunda bulunduğu bir sırada nakış edip yazan bir kimse bu yazdığını üzerinde taşıyacak olursa, ne haceti varsa kendisine verileceği gibi, sınırı ve sayısı belli olmayan Allah'ın lutüf ve acayipliklerini görmüş olur. Ebu'l-Hasan el-Harrani ise bu harfler zehirlenenlere göre panzehirdir" demektedir.( İmam Ahmed b. Ali el-Buni, Şemsu'l-Me'arifi'l-Kübra, terc. Selahattin
Alpay, İstanbul 1979, c. 2, s. 136.)
Kaşani de hurufu mukattaayı hem evrenin menşei, hem de İlahi hikmetin bütün varoluş derecelerine izhar ettiği sınırsız sayıdaki belirlenimin (elif harfiyle sembolize edilmektedir) İlahi hüviyetin dışına çıkması şeklinde ele almaktadır. Kendisi de sufi olan Kasaniye göre bu harfler sufiler için Kur'an'ın Işari anlamının anahtarlarıdır. Hurufi yorumlarıyla dikkat çeken Hallac-1 Mansur Tavasininde harflerle ilgili "Bu konudaki sözlerimi herkesin anlayabileceğini - sanmıyorum; Levhi Mahfuzun ötesine geçip de iki yay boyu kalıncaya dek ilerleyen kimse anlayabilir ancak. Orada kullanılan harfler artık ne Arap harfleridir ne Iran harfleri. Yalnızca tek bir harf var orayı ifade edebilen, o da mimdir ve kendini açığa vurandır Mim "sonuncu" demektir. Mim, aynı zamanda ilkin kirişidir" demektedir.( Hallac-1 Mansur, Ebu'l-Mugis el-Hüseyin, Tavasin, çev., Yaşar Günenç,Yaba Yay., 3. bs., İst.2002, s.35.)
İbn Cerir el-Taberi Camiu'l-Beyan'ında hurufu mukatta'a bahsinde çeşitli görüşleri sıraladıktan sonra Tefsircileri hepsinin görüşlerini birleştirerek: ".... bunların hepsi Yüce Allah'ın ad ve sıfatlarını kapsamaktadır" demektedir.( Taberi Muhtasar Tefsiru't-Taberi, tahk. Muhammed Ali Sabuni, Salih Ahmed Rıza, çev. Ahmet Keskin, Ümit Yay., İstanbul 1995, c. 1, s. 17. ) Ibn Kesir ise tefsirinde "Bu harflerle vakitlerin bilindiğini, olayların, fitnelerin ve savaşların zamanlarının anlaşıldığını söyleyenler Kur'an'da olmayan şeyler iddia etmekte ve uçulması gerekmeyen yerde uçmaya çalışmaktadırlar" demektedir.( İbn Kesir, Muhtasar İbn Kesir Tefsiri, çev. Arif Erkan, Şağlam Yay İstanbul 1992 cilt 1 sayfa 20)
İmam Şa'bı ise hurufu mukatta'anın sadece Allahü Teala'nın bildiği müteşabih ayetlerden olduğunu söylemiştir. Said b. Cübeyr, Amir, Ibn Abbas, Süddi bu harflerin Allah'ın isimleri olduklarını söylemişlerdir. İmam Katade'ye göre bunlar Kur'an'ın isimleridir, İmam Mücahid ve İbn Zeyd'e göre ise bunlar surelerin isimleridir. Alusi'ye göre bu ilim ilm-i mesturdur. Hz. Peygamberden sonra bu ilimleri ancak onun varisleri olan veliler bilebilirler. Çünkü onlar bu ilimleri Mevla'dan alır- lar ve harfler onlara içlerindeki manayı söylerler.
İmam Rabbani de Mektubatında bu harflerin müteşabihattan olduğunu ve ulema-i rasihinin bu harflerden kastedileni bilebileceğini söylemiştir. Ancak ona göre muhkematı bilmeden ve onların gerektiğince amel etmeden, müteşabihatin te'vilini arayan kişi, kendi cehaletinin farkında olmayan bir cahildir.( Mahmut Ustaosmanoğlu, Ruhu'l-Furkan Tefsiri, Siraç Yay., İstanbul, 1998 cilt 1 sayfa 117-121)
Muhammed Esed Kur'an Mesajı isimli açıklamalı mealinin ekler bölümünde huruf-u mukatta'ayla alakalı geniş bir açıklama yapmış ve bir takım alimlerin mukattaat ile Arap harflerinin sayı değerleri arasında irtibat kurmaya çalıştığını ve bu yolla çok çeşitli batıni delaletler ve gaybi haberler türetildiğini belirtmiştir. (Muhammed Esad, Kur’an Mesajı, çeviren: Cahit Koylak, İşaret Yayınları, İstanbul 1999, cilt 3 sayfa 1333)

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...