Yusufiyeli Nickli Üyeden Alıntı
(Mesaj 711452)
Değerli arkadaşlar malum foruma sık giremiyorum. Hastalığım ile alakalı radyoterapi gibi bazı farklı tedaviler almak üzereyim artık 68 yaşına vasıl oldum eskisi gibi odaklanamıyorum ölüm korkusu mu kesinlikle hayır beni yakinen tanıyanlar ölüm dahil hiçbir hususta korku hissimin olmadığını bilirler odaklanamadığımdan yazıp forumdan ayrılıyorum. Bir saygısızlık olarak anlaşılmasını istemem sadece üstte ifade ettiğim gibi odaklanamıyorum.
Açılan konuyla alakalı sevdiğim konu olduğu için bir şeyler yazma ihtiyacı hissettim. O'nun, Ebu Hanife'nin itikadi sistemini geliştirmek suretiyle Semerkant'ta kurmuş olduğu kelam ekolüne Matüridilik denir. Bu büyük alimin hayatı hakkında, maalesef ayrıntılı bilgiler mevcut değildir. Dönemin tarihçileri Matüridi'den nedense bahsetmemişlerdir.( Hayatı hakkında bilgi için Kemal Işık, Matüridi'nin Kelam Sistemin- de iman ve Peygamberlik Anlayışı (Ankara: 1980), 7-17; A. Vehbi Ece, Türk Bilgini Matüridi (Ankara: 1978), 11-27.)
Merhum Muhammed b. Tavit et-Tanci Hoca, İmam Matüridi'nin hayatı hakkındaki bu sükutu şöyle açıklamaktadır: Eski İslam müellifleri, bibliyografya kitaplarında Matüridi hakkında aradıklarını bulamamaktan şikayet etmişlerdir. Çağdaş araştırmacılarda bunun Ehl-i sünnet kelam ilmi üzerinde Matüridi'nin kuvvetli tesirini saklamaya karşı duyulan bir temayül mahsulü olduğunu tasavvur etmiş ve bu saklama keyfiyetine de yalnız muasır meslektaşı Ebu Hasan el-Eş'ari'yi sünni akideyi müdafaaya ve Ehl-i sünnet'e muhalif taşkın firkalarla mücadeleye koyulmuş bir İslam büyüğü olarak gösterme arzusunun sebep olduğunu düşünmüşlerdir.( Muhammed b. Tavit et-Tanci, İslam Düşüncesi Üzerine Makaleler, ed. Sönmez Kutlu, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları (Ankara: 2011), 355-356.)
Bu bağlamda Matüridi'nin Kitabu't-Tevhid'ini neşreden Fet- hullah Huleyf de esere yazdığı ön sözde aynı nokta üzerinde durduktan sonra, İmam Matüridi'nin, çağdaşı Eş'ari'ye göre, üstün oluşundan da bahseder.( Matüridi, Kitabü't-Tevhid, 8-9.)
Akaid konularında İmam Ebu Hanife'nin yolunu takip eden İmam Matüridi'nin üstünlüğü sağlayan sebeplerin başında, bana göre metodu gelmektedir.
Onun metodunda aklın herhangi bir mübalağaya sapmaksızın ve haddini aşmaksızın büyük bir yeri ve değeri vardır. Eşariler ise aklı nakle bağlar ve fiil ile teyid ederler. Neredeyse Esarilerin Mu'tezile ile fıkıh ve hadis ehli arasında bir çizgi üzerinde, Matüridi'nin ise Mu'tezile ile Eş'ariler arasındaki bir hatta bulunduğu söylenebilir.( Prof. Dr. Ethem Ruhi Fığlalı. Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, 151; Matüridi, Kitabü't-Tevhid (Açıklamalı Tercüme), 23; Ebu Zehra, İslam'da Siyasi ve İtikadi Mezhepler Tarihi, 219.)
Ayrıca Matüridi'nin maruz kaldığı bu ihmalle ilgili çeşitli sebepler ileri sürülmektedir. Bunlar arasın da Matüridi'nin hilafet merkezi Bağdat'tan uzakta yaşamış olması, Arap tarihçileri tarafından kasıtlı olarak zikredilmemesi, siyasi iktidarla anlaşmazlık içinde bulunması sebebiyle Eş'ariler gibi devlet imkanlarından yararlanmamış olması, Eş'ariliğin Nizamiye medreselerinde okutularak İslam dünyasının her tarafına gönderilecek kimseler yetiştirilmesine mukabil Matüridiliğin resmi eğitim kurumlarına girememesi, Eş'ariliğin Şafiiler ve Malikiler gibi farklı kitleler tarafından benimsenmesine rağmen Matüridiliğin sadece Hanefilere münhasır kalması, Matüridiliğin akla daha fazla önem vermek suretiyle muhafazakar ulemanın ve biyografi müelliflerinin ilgi alanı dışında kalması, Hanefi çevrelerinin Matüridi'nin Ebu Hanife'nin otoritesini gölgelemesinden endişe etmeleri, eserlerinin dil ve üslup açısından problemli oluşu gibi bir dizi sebep kaydedilmektedir.
İmam Matüridi'nin telif etmiş olduğu eserler, Sünni kelamın başlangıç dönemine ait sistematik metinlerdir. Eserlerinden sadece Kitabü't-Tevhid, adlı meşhur kelam kitabı ile kelam açısından zengin bir muhtevaya sahip olan Te'vilatü'l-Kur'an, tefsiri günümüze ulaşmıştır.
Not: Kesinlikle kopyala yapıştır şeklinde Google den alıntı değildir Türk alimi olması hasebiyle Maturidiye olan sevgimin ve saygımın tezahürü olan acizane bir çalışmamdır.
|
