Namaz nedir, namaz vakitlerinin sırrı, namaz duaları nereden geldi, vitir tekbir

Namaz hareketleri neyi temsil eder
Namaz vakitlerinin sırrı ne
Namaz dualırı subhaneke,tahiyyat,salli barik,kunut duaları bunlar nereden gelmiştir ve namaza hangi sebeple dahil olmuştur
Vitir namazinda 3.rekatta yeniden tekbir vermek neti temsil eder
Bilen bir hocamız varsa anlatabilirmi

Sorularına kapsamlı cevaplar vermek iktiza eder kısa cevaplar vermeye çalışacağım eksik kalırsa ikmal etmeye gayret ederim inşallah. Bilindiği gibi namaz vakitlerini tayin eden ayetler Hud, 114 ve İsra, 78-79. ayetleridir. Bu karşılaştırmadan şu sonuçları çıkarabiliriz:
a. Ayetler hem üç vakte hem de beş vakte muhtemel gözüküyor. Bu ayetlerde sadece üç vakit namaz geçiyor demek mümkün değildir. Onun kadar kuvvetli bir şekilde beş vakit sabittir diyenler de vardır. "Güneşin zevali" gibi bazı kelimeler buna imkan veriyor. Ama farklı da yorumlanabiliyor. Dolayısıyla sırf bu ayetlerden yola çıkarak üç vakti, beş vakte tercih ettirecek bir durum söz konusu değildir.
b. Bir ayet yoruma açıksa ve kelimeleri birkaç manaya muhtemelse galiba en güzel yol Kur'an'ın ilk müfessirinin beyan ve uygulamalarına müracaat
etmektir. Mezkur ayetlerde ifade edilen durumları Allah Resulü günün beş vakti olarak belirlemiştir.
Vitir kelimesi, "tek" anlamına gelir; karşıtı şef' (çift) kelimesidir. Bu anlamına uygun olarak, Hz. Peygamber (s.a.v.) tarafından farklı sayıdaki rekatlerle kılınmıştır. O, günün kılınan son namazının tek (vitir) olmasını tavsiye ve teşvik etmiştir. Fıkıh mezhepleri Hz. Peygamber'in (s.a.v.) vitir namazıyla ilgili uygulamalarını değerlendirerek, kendi ölçülerince kuvvetli ve sahih gördükleri rekat sayısını benimsemişlerdir:
a. Tek rekat oluşu: Maliki Mezhebi ‘ne göre, vitir namazı tek rikkattir. Bir rekatt daha eklenebilir. İki rekat eklenmesi halinde, namaz bozulur. Bu görüş, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) iki rekat sünnet (yatsının son sünneti) ile vitrin arasını
(selamla) ayırdığı rivayetine dayanır(Ahmed b. Hanbel; Müsned 6.cilt sayfa 84)
b. Uç rekat oluşu: Hanefi Mezhebi ‘ne göre, vitir namazı, üç rekattir. Tek selamla kılınır. Kılışı, akşam namazına benzer; tek farkı, 3. rekatinde vacip kunut tekbirinin ve dualarının bulunmasıdır. Hz. Aişe, şöyle rivayet etmiştir: "Hz. Peygamber (s.a.v.) üç rekatle vitir kılar ve üç rekatin sonunda selam verirdi."(Zeylai, Nasbu’r-Raye, 2.cilt sayfa 118); Ubey Kab'in nakline göre "Hz. Peygamber (s.a.v.) vitir namazında A'la, Kafirün ve lhlas surelerini okurdu."(Ahmed b. Hanbel Müsned 5.cilt sayfa 123)
Ayrıca Hz. Aişe'den, üçüncü rekatta İhlas ve Muavvizeteyn (Felak ve Nas) surelerini okuduğu da nakledilir.(Ebu Davud, Salat, hd. No.1424)
Hanefiler, bu uygulamayı kabul etmişlerdir. Uç, tek sayılardan olduğu için vitir kelimesinin kapsamı içindedir..
c. Tek rekatten onbir rekate kadar oluşu: Şafii ve Hanbeli Mezheplerine göre, vitir namazı, bir rekatten onbir rekate kadarki tek sayılı rakamlarca kılınabilir. Bir rekattan fazla kılınacaksa, önce iki rekat kılınır ve selam verilir; sonra bir rekata niyet edip kılınır ve selam verilir. Bu görüş, şu hadislere dayanır: "Vitir, her müslümana haktır. Beş rekatle vitir kılmak isteyen kılsın. Üç rekatle kılmak isteyen kılsın. Tek rekatle kılmak isteyen yine kılsın."(Ebu Davud, Vitr 3; Nesai, Kıyamu’l-Leyl, 40, İbn Mace, İkametu’s-salat sayfa 123)
Hz. Aişe şöyle demiştir Resulullah (s.a.v.) Ramazan'da ve Ramazan dışında onbir rekatten daha çok nafile namaz kılmazdı." (Buhari, Teheccüd, 3, 16) Hz. Aişe'nin naklettiğine göre, yatsı namazından sonra sabaha kadar kıldığı onbir rekatın her iki rekatında bir selam vermiş, son bir rekatı da tek olarak kılmıştır.
(Müslim, Salatu’l-misafirin, 121; Ebu Davud, Tatavvu, 26)
Bütün bu uygulamalara göre, vitir namazının onbir rekata kadar, tek sayılı rakamlarca kılınması uygundur. En azı tek, en çoğu onbir rekattir. Yoğun meşguliyet veya çok yorgunluk gibi durumlarda, tek rekat olarak da kılınabilir

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...

Teşehhüd ve tahiyyat geleneği kuvvetle muhtemel olarak nüzul dönemine kadar uzanır. Hadis kaynaklarında Abdullah b. Mes'ud, Abdullah b. Abbas, Hz. Ömer, Abdullah b. Ömer, Hz. Aişe, Abdullah b. Zübeyr, Ebu Said el-Hudri, Ebu Musa el-Eş'ari gibi birçok sahabiden çeşitli tahiyyat duaları aktarılır. (Buhari, ‘’Ezan’’ 148, 150; Müslim, ‘’Salat’’ 55, 60) Bu duaların özü Allah'ı tazim (yüceltme), Rasulullah'a selam, sevgi, bağlılık beyanı ve aynı zamanda namaz kılan kişinin kendisine ve müminlere esenlik (selam) niyazıdır. Ahzab suresi 56. ayette Allah'ın ve meleklerin Hz. Peygamber'e "salat"ta bulunması ayrı bir konudur.
Burada bahis konusu ettiğim husus namazda tahiyyat, salli-barik dualarının okunması ve bu dualarda Hz. İbrahim ile Hz. Muhammed'in ailelerinin hayırla yad edilmesinin (salat ve selam) namaz ibadetiyle bağdaşıp bağdaşmadığı konusudur. Namazda salli-barik dualarını okumanın bu ibadetin ruhuyla bağdaşmadığı, çünkü söz konusu duaların hem Hz. İbrahim ve Hz. Muhammed'i hem de ailelerini tazim anlamı taşıdığı yönündeki itiraz acizane bana göre Vehhabi zihniyeti hatırlatmaktadır. Ancak Vehhabilerin kendilerine referans mercii kabul ettikleri İbn Teymiyye dahi namazda salli-barik dualarının okunmasının meşruiyetini savunmaktadır. (İbn Teymiyye, el-Fetava’l-Kübra 2.cilt sayfa 190-200)
Kur'an'da din adamlarını rab edinmenin düpedüz küfür ve şirk olduğuna ilişkin beyanlar dikkate alındığında, Hz. Peygamber'in kendi şahsını ve ailesini tazim gibi bir niyet ve maksadının bulunduğunu veya böyle bir şeyi onayladığını düşünmek muhal olur. Ayrıca birçok ayette mümin kulların(Ahzab suresi 44.ayet; Yasin suresi 58. Ayet) ve bilhassa peygamberlerin "selam" lafzıyla anıldığı (Saffat suresi 79,109,120,130, 181.ayetler) dikkate alındığında, Hz. İbrahim ve Hz. Peygamber'in ailelerine yönelik salat-selamın da hangi maksatla ve kimlere atifla zikredildiği gayet iyi anlaşılır. Diğer taraftan, salat ve selam tazimden öte, iyilik ve güzellikle yad ediş anlamı taşır. Bütün bunların yanı sıra salli-barik dualarında geçen ve "ehl" ya da "evl" kökünden türediği kabul edilen "al" kelimesi(Tabersi, Mecmau’l-Beyan 1.cilt sayfa 141) aile ve kan bağına dayalı hısım/akrabanın yanı sıra aynı inanç ve dine mensup olan insanlara da atıfta bulunur.(İbn-Teymiyye, el-Fetava’l-Kübra 2.cilt 194-195) Bazı müfessirlerin Bakara süresi 49. ayet münasebetiyle belirttikleri üzere mü'min ve muvahhid olmayan kişinin her ne kadar kan bağına dayalı akrabalığı bulunsa da Rasulullah'ın (s.a.v.) al ve ehlinden sayılmadığı hususunda hiçbir ihtilaf yoktur. Bu yüzden, "Ebu Leheb de Ebu Cehil de Rasulullah'ın ehlinden değildir" denilir. Hud suresi 46. ayette Hz. Nuh'un oğluyla ilgili olarak, "O senin ehlinden değildir" denilmesi de aynı hususa işaret etmektedir.(Kurtubi el-Cami 2.cilt sayfa 81 ve İbn Adil, el-Lübab 2.cilt sayfa 53)

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...

“Fatihatu’l-Kitab’ı (Fatiha Suresini) okumayan kimsenin namazı olmaz.”[ Buhari, Ezan 95; Müslim, Salat 34 (394)] İmam Şafii, İmam Malik ve İmam Ahmed’e göre namazda Fatiha Suresini okumak, farzdır. Ebu Hanife’ye göre ise vacibtir. Ebu Hanife, Kur’an’dan bir miktarın okunmasını yani kıraatı farz anlamıştır. Bu konudaki dayanağı ise “Kur’an’dan kolay geleni (ne ise onu) okuyun” (Müzzemmil Suresi ayet 20) ayetidir. Dolayısıyla farz olan şey, Fatiha okumak değil Kur’an okumaktır.

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...

Enes b. Malik (r.a.) dedi ki:“Peygamber (s.a.v), (Munzir b. Amr’ın başkanlığında) kendilerine ‘Kurra’ denilen (kırk veya yetmiş kişilik) bir birliği Necd halkının isteği üzerine, onlara dini öğretmek üzere göndermişti. Bunlar, Maune Kuyusu başında pusuya düşürülüp öldürüldüler. Ben, Peygamber (s.a.v)’in onların öldürülmelerine üzüldüğü kadar hiçbi rşeye üzüldüğünü görmedim. Peygamber (s.a.v), sabah namazında bir ay kunut yaptı ve:- ‘Usayya kabilesi, Allah’a ve Resulü’ne asi oldular!’ buyururdu’’(Buhari, Deavat 58; Müslim, Mesacid 300 (677)) Bu hadislerde işaret edilen kunuta sebep, hicretin 4. yılında “Bi’r Maune” faciası denilen olaydır. Ri’l, Zekvan ve Usayye kabileleri, kendilerine Kur’an öğretmek için yanlarına gönderilen yetmiş kadar kurayı öldürmüşlerdi. Bu olayın detayı, Siyer ve Tarih kitaplarında mevcuttur. Bunun üzerine Peygamber (s.a.v) bir ay bunlara beddua etmeye devam etmiş, fakat bu kabilelerin iman edip İslam’a hizmet edecekleri ilahi ilimde muhakkak olduğu için aleyhlerine yapılan beddua, Al-i İmran Süresi ayet 128. ayetin inmesi üzerine son bulmuştur. Bu hadislerin hepsi, Hz. Peygamber (s.a.v)’in vitir namazı dışında da kunut yaptığına delalet etmektedir. Resulullah (s.a.v)’in bazı rivayetlerde üç, bazı rivayetlerde ise iki, bazı rivayetlerde ise sadece bir vakit kunut yaptığı ve bazı rivayetlerde ise günün beş vaktinde kunut yaptığı geçmektedir. Yalnız bu hadislerin hepsinde, kunutun meydana gelen musibetler üzerine yapıldığı görülmektedir. Alimlerin çoğunluğu, bela ve musibet anlarında farz namazlarda kunut yapıp dua etmenin meşru olduğu görüşündedirler. Böyle bir musibet olmadığı zamanlarda ise öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarında kunutun yapılmayacağı hususunda tüm alimler görüş birliği içerisindedirler. Fakat sabah namazındaki kunutta ihtilaf edilmiştir. Hanefilere göre yukarıda sayılan vakitlerde kunut yapıldığını gösteren hadisler neshedilmiştir. Bazı alimlere göre ise sabah namazı hariç diğer vakitlerde kunut mensuh olmuştur. Ebu Bekr, Ömer, Osman, Ali, gibi sahabiler bu görüştedir. Hanefilere göre musibet olmadığı zamanlarda vitr dışındaki hiçbir namazda kunut yapılmaz. Ancak musibet anlarında yapılacak kunut konusunda bazı Hanefi kitaplarında sabah namazı tahsis edilmişken, bazılarında imamın bütün cehri namazlarda kunut okuyarak dua edebileceği bildirilmektedir. Özetle; Hz. Peygamber (s.a.v), bazı felaket ve musibet anlarında günün beş vaktinde kunut yapmış, Müslümanlar için dua ve kafirler için ise beddua etmiştir. Kunut, namazların son rekatinde ve rükudan sonra yapılır.

__________________
Yunusça sevgimizden anlamayana cevabımız Yavuzca olacaktır...