Alevilikte ‘Dikme Dede’

Dede sözcüğü toplumsal ve dinsel anlamda, halka yol gösteren tecrübeli ve bilgili kişi anlamındadır. Aleviler Mürşid, Pir, Seyyid sözçükleri yerine aynı anlamda olan „Dede" sözcüğünü kullanmışlardır.

Dikme dede ,Babağanlar veya Mürebbi kelime anlamı; eğitici, önder, öğretmen ve yol gösteren demektir. Bu sıfatlar dini önderler olan Mürşid-Pir ve Rehberi temsil ederler. Dikme dedeler, hizmet yetkisini Mürşid ve Pirlerinden alırlar. Dikme dede oçakzade değildir.

Imam Cafer-i Sadık buyruğunda, dedelik şöyle anlatıyor: "Dedelik (mürşitlik) Muhammed-Ali’den kalmıştır. Bu nedenle Evladı Resulden başkasına dedelik etmek ve talib olmak caiz değildir.”

Seyyidlerin(dede), belli neden ve sebeplerden ötürü taliplerine gidip irşad edemediklerinden dolayı;
* O alanlarda, taliplerin hizmetini göreçek,
* Olan biteni takip edeçek ve pirin geldiği zaman, pire taliplerin arzu hallerini doğru bir şekilde aktaran, bilgi veren kişilere dikme dede denir.

Dikme dedeler talipler tarafından kabul gören, sayğınlığı yerinde olan, hal ve hatırı bilinen kişilerdir. Dikme dede hak terazisini doğru tutmuyor ise ve adeletli davranmıyorsa o zaman Pir taliplerin şikayeti üzerine dikme dedeyi görevden alabilir.

Görevden alınan Dikme dede’ye hakk kulla verilmez ve dedeliğide orda biter. Dikme dede vefaat ettiği zaman, mdikme dedenin görevide orda biter. Ailesinden herhangi birinin bu görevi devam etmesi mümkün değildir. Çünkü bu hizmet sadece o kişiye verilmiştir.