insan neyi bilir?

İnsan Bildiği Şeyleri mi Görür, Yoksa Gördüğü Şeyleri mi Bilir?

Güzel bir felsefi soru olmuş bence iki durum da geçerli hocam

Zaten mesele biraz da burada derinleşiyor değerli kardeşim.

Bazı insanlar gözleriyle görür bazı insanlar kalpleriyle görür. Bazı şeyleri görmek için mutlaka göze ihtiyaç yoktur. Bazıları gözünün önündekini göremez. Görüp de görmezden geldiği de olur...
Çoğu zamansa bazı şeyleri görmediği için yok olduğunu zanneder.
Düz Ülke isimli bir kitap okumuştum, orada 2 boyutlu dünya anlatılıyordu ve oraya 3 boyutlu dünyadan insan gidiyordu. 2 boyutlu dünyada yaşayan biri nasıl ki 3 boyutlu dünyayı anlamıyorsa bizler de eğer varsa 4 boyutlu dünyayı görmeden anlamıyoruz. Bu, onun yok olduğu anlamına gelmiyor.

Eklenmiş Dosya

Düzülke.pdf (1.36 MB (Megabyte), 6x kez indirilmiştir)

__________________
Taşı havaya atıp kafasını altına tutana ne olur?
To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.

Güzel ve yerinde temas değerli kardeşim fakat ''Bazı insanlar gözleriyle görür bazı insanlar kalpleriyle görür. Bazı şeyleri görmek için mutlaka göze ihtiyaç yoktur'' burada ince bir ayırım gerekir. Göz görmek için bir alettir, kalp ise mânâyı tartan merkezdir. Göz sûreti görür, kalp kıymeti ve istikameti fark eder. Lâkin her iç hissi de “kalple görmek” saymak doğru olmaz. Zira sahih olan, gözün şahitliğini de kalbin idrakini de yerli yerinde tutabilmektir. Asıl körlük bazen gözde değil, mânâyı okuyamayan kalptedir.

İdrakin sınırlı olması, varlığın sınırlı olduğunu değil; bizim erişimimizin sınırlı olduğunu gösterir. O hâlde problem yalnız “neyi gördüğümüz” değil, “gördüğümüz şeyi hangi epistemik yetkiyle nihai ölçü saydığımız” problemidir. Belki de insanı en çok yanıltan şey, bilgisizliği değil; kendi idrak tarzını hakikatin tamamı sanmasıdır. Bu noktada senin işaret ettiğin misal, sadece boyut meselesini değil, bilginin mahiyetini de tartışmaya açıyor. ''İdrakimizin erişemediği bir şeyi inkâr etmek, bir tavır mıdır; yoksa yalnızca insanın kendi sınırını varlığın sınırı yerine koyması mıdır?

İnsan ikisini de bilmez/ görmez.

Bu cevap bana pek isabetli görünmedi. Çünkü “insan ikisini de bilmez/görmez” denildiğinde mesele tamamen kapanmış oluyor. Hâlbuki sorunun kendisi tam da bu ikisi arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışıyor. Eğer insan ne gördüğünü bilir ne de bildiğini görür denilirse, o zaman insanın idrakinin kendisini de bütünüyle hükümsüz saymış oluruz.

İnsan elbette yanılabilir, gördüğünü yanlış yorumlayabilir veya bildiğini zannedebilir; fakat bu, insanın hiçbir şeyi bilemediği veya hiçbir şeyi görmediği anlamına gelmez.

İnsan hakikati bilir mi tam manasıyla? Hele bu devrin insanı bilmez.. bilmediği bir şeyi görse hakikati idirak edebilir mi? Edemez.. Kişiye abı hayat versen ama ne olduğunu söylemeden, hakikati bilmediği için gördüğünü bilir mi? Bilmez.. Kısacası ne görür insanoglu ne bilir.. Göz de beserdir, akılda beşer.. Hakikata ulaşırsa insan ne göze gerek kalır ne akıla..

Değerli kardeşim, sözünün ilk tarafında kuvvet var; fakat son hükmünde ihtiyat gerekir.

İnsan hakikati kuşatamaz; ama ondan nasipsiz de değildir.
Evet, beşer hakikati tam ihata edemez. Lâkin “öyleyse hiçbir şey bilemez” demek de doğru olmaz. İnsan hakikatin tamamını değil, tahammül edebildiği ve açıldığı kadarını bilir. İlim biraz da budur zaten: ihata değil, isabetli yaklaşma.

“Bilmediği şeyi görse de idrak edemez” sözü de mutlak değildir.
Çünkü insan bazen bir şeyin hakikatini bilmeden önce eserini, tesirini, yönünü fark eder. Sonra isim gelir, tarif gelir, idrak derinleşir. Yani her bilme, isimle başlamaz; bazen temasla başlar.

Fakat bana göre asıl dikkat edilmesi gereken yer son cümledir:
“Hakikate ulaşırsa ne göze gerek kalır ne akla.”
Bu söz, zahirde derin görünse de ölçüsüz anlaşılırsa tehlikeye açıktır. Çünkü göz de, akıl da, kalp de insana boşuna verilmemiştir. Mesele onları atmak değil; onların sınırını bilmek ve onları aşkla, edeble, basiretle doğrultmaktır. Akıl devreden çıkınca hakikat değil, çoğu zaman iddia konuşmaya başlar.

Bence daha yerli yerine oturan hüküm şudur:

İnsan hakikati bütünüyle kuşatamaz; fakat ondan nasibi kadarını akıl, göz ve kalp birlikte doğrulduğunda idrak eder.
Hakikat aklı iptal etmez; aklı haddine getirir.
Gözü de kaldırmaz; göze basiret kazandırır.

Velhâsıl,
mesele ne görmekten vazgeçmektir ne düşünmekten; mesele, gözü de aklı da kendi hududu içinde hakikate hizmet eder hâle getirmektir.

kimi vardır bakmayı bilmez, kimi vardır görmeyi bilmez, kimi vardır bildiğini görmez, kimi vardır gördüğünü bilmez,
bu iki kavram bazı yerde birbirinden çok farklı, bazende birbiriyle bütünleşik iç içe geçmiş ayrılmaz bütündür...

__________________
'Muhammedün Seyyidü’l-Kevneyni; / Ve’l-Ferikayni min Arabi’n ve min Acemi' (Muhammed (s.a.v)