Aynı Hadis, Farklı Hüküm...

Üstadım, bir mezhebin aynı hadisten çıkardığı hükmün “muteber içtihad” sayılması için hangi şartlar bulunmalıdır, aynı hadisi kullanan fakat usul, delalet ve tatbik mahallini gözetmeyen bir yorum hangi noktadan sonra muteber ihtilaf olmaktan çıkar?

__________________
Muhammedün Tâcü Ruslillâhi Qâtıbeten; Muhammedün Sâdiku’l-Akvâli ve’l-Kelimi. ﷺ

Hangi mezheb olursa olsun hepsininde içtihadı doğrudur velevki birbiriyle çelişse bile , fakat çelişen yoktur yukarıda saydığım şartlardan dolayı, ayrıca müctehidin içtihadı muteberdir
Mesela hanefiye göre denizden çıkan sadece balık helaldir diğer çıkanlar mekruhrur
Şafiye göre denizden çıkan her şey yenir helaldir ( zararlı ve sağlığa zarar vermeyenler)

Burada çelişki var mı? Hayır yok?

__________________
'Muhammedün Seyyidü’l-Kevneyni; / Ve’l-Ferikayni min Arabi’n ve min Acemi' (Muhammed (s.a.v)

Üstadım, burada çelişki değil, muteber ihtilaf vardır. Ama “müctehidin içtihadı muteberdir” demekle “bütün içtihadlar hakikatte aynı derecede isabetlidir” demek aynı şey değildir. Her biri mezhebi içinde amel bakımından geçerlidir, fakat usulde isabet-hata ayrımı da tamamen kaldırılmaz. İncelik buradadır.

Yani Hanefi’nin deniz ürünleri konusundaki hükmü kendi usulü içinde, Şafii’nin hükmü de kendi usulü içinde muteberdir. Sadece “muteber ihtilaf” ile “hakikatte isabet” meselesinin usulde nasıl ayrıldığını sormak istedim üstadım...

__________________
Muhammedün Tâcü Ruslillâhi Qâtıbeten; Muhammedün Sâdiku’l-Akvâli ve’l-Kelimi. ﷺ