Esmâdan Evvel istikamet

10. Önce edep düzeltilmelidir

Allah’ın isimleriyle meşguliyetin insanda bırakması gereken ilk izlerden biri edeptir. Eğer kişi bu meşguliyetle birlikte daha kırıcı, daha tepeden bakan, daha kendinden emin ve daha çabuk hüküm veren bir hâle geliyorsa, burada ism-i şeriflerin değil nefsin çalıştığını düşünmek gerekir. Çünkü ilâhî isimler insanda sert bir benlik değil, daha dikkatli bir kulluk şuuru doğurmalıdır. Edep yoksa, çokluk güven vermez.

Bu mesele hafif değildir. İnsan bazen yıllarca bir meşguliyeti sürdürür; fakat çevresindekilere karşı dili, bakışı ve tavrı güzelleşmiyorsa orada dönüp bakılması gereken bir eksik vardır. Bana göre esmâ meşguliyetinin hakikati, insanı önce insanlara karşı daha ölçülü hâle getirmelidir. Çünkü Allah’ın ismini anan bir dilin, kullara karşı hoyratlaşması büyük bir tenakuzdur. Bu yüzden edep, bu yolun kenarında duran bir incelik değil; merkezinde duran bir ölçüdür.