Esmâdan Evvel istikamet

8. Önce her ismi herkese aynı reçete gibi dağıtma anlayışı düzeltilmelidir

Esmâ meşguliyetinde bir başka hata da, her ismi herkese aynı şekilde önermektir. Hâlbuki insanlar aynı değildir; dertleri, eksikleri, yükleri ve taşıyabilecekleri de aynı değildir. Aynı isim bir kişide ümit uyandırır, bir başkasında haşyet; birine teselli olur, diğerine ikaz olur. Bu yüzden ilâhî isimleri tek tip reçete gibi görmek, meselenin inceliğini azaltır. İsimler mekanik formüller değil, kulun hâline temas eden ilâhî kapılardır.

Bana göre burada esas olan, önce insanın neyi aradığını, hangi eksiği taşıdığını ve hangi zeminde durduğunu anlamasıdır. İsimler sayıldıkça değil, yerli yerinde tutuldukça tesir eder. Kişi kendi hâlini tanımadan, sadece duyduğu tavsiyeleri çoğaltarak ilerlemek isterse, isimler çoğalır ama idrak derinleşmeyebilir. Onun için esmâ ile meşguliyet, önce insanın kendi iç dağınıklığını dürüstçe görmesini ister.